სოხუმის სანაპირო ზოლზე, ე.წ. „პინგვინის“ კაფეს მიმდებარე ტერიტორიაზე არქეოლოგიური გათხრები დაახლოებით ერთი კვირაა მიმდინარეობს. სამუშაოების ფარგლებში აღმოჩენილია ძველი ციხესიმაგრის ნანგრევები, რომლებიც, წინასწარი შეფასებით, I–IV საუკუნეებით თარიღდება. აღმოჩენის შესახებ ინფორმაციას აფხაზური მედია ავრცელებს.
მოვლენების აღწერა
სოხუმის სანაპიროზე მიმდინარე არქეოლოგიური სამუშაოები ადგილობრივი ექსპედიციის მიერ ტარდება. გათხრების შედეგად გამოვლინდა უძველესი ნაგებობის ფრაგმენტები, რომლებიც მკვლევართა წინასწარი შეფასებით თავდაცვით ნაგებობას ეკუთვნის.
ექსპედიციას ისტორიკოსი და არქეოლოგი ალიკ გაბელია ხელმძღვანელობს. მისი თქმით, აღმოჩენილი არქეოლოგიური მასალა მიუთითებს, რომ აღნიშნული ტერიტორია აქტიურად გამოიყენებოდა ანტიკურ პერიოდში.
გათხრების დროს ნაპოვნია რამდენიმე არტეფაქტი, მათ შორის რომაული პერიოდის მონეტა, ლითონის ლურსმნების თავები და კერამიკული საყოფაცხოვრებო ნივთი — ხელსაბანი. არქეოლოგების შეფასებით, ეს ნივთები იმ პერიოდის ყოველდღიური ცხოვრების დეტალების შესწავლას შეუწყობს ხელს.
კონტექსტი და ფონი
სოხუმის ტერიტორია ისტორიულად მნიშვნელოვანი არქეოლოგიური სივრცეა. ქალაქი, რომელიც ძველ წყაროებში დიოსკურიას და მოგვიანებით სებასტოპოლისის სახელით მოიხსენიებოდა, ანტიკურ ეპოქაში შავი ზღვის სანაპიროს ერთ-ერთ მნიშვნელოვან სავაჭრო ცენტრს წარმოადგენდა.
ისტორიული მონაცემების მიხედვით, რეგიონში რომაული გავლენა განსაკუთრებით გაძლიერდა ძვ.წ. I საუკუნიდან. ამ პერიოდში შავი ზღვის აღმოსავლეთ სანაპიროზე მრავალი სამხედრო და სავაჭრო პუნქტი შეიქმნა.
სოხუმის ტერიტორიაზე არქეოლოგიური კვლევები წარსულშიც არაერთხელ ჩატარებულა. სხვადასხვა პერიოდში აღმოჩენილია ციხესიმაგრეების, საცხოვრებელი ნაგებობებისა და სავაჭრო ინფრასტრუქტურის კვალი, რაც მიუთითებს ქალაქის სტრატეგიულ მნიშვნელობაზე.
დეტალები და ფაქტები
გათხრების შედეგად აღმოჩენილი არტეფაქტები რამდენიმე კატეგორიას მიეკუთვნება.
ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი აღმოჩენა არის რომაული მონეტა, რომელიც სავარაუდოდ ანტიკური პერიოდის ეკონომიკურ კავშირებზე მიუთითებს. მსგავსი მონეტები ხშირად გამოიყენებოდა სავაჭრო ურთიერთობებში შავი ზღვის სანაპირო რეგიონებში.
ექსპედიციამ ასევე აღმოაჩინა ლითონის ლურსმნების თავები. არქეოლოგების შეფასებით, ასეთი დეტალები შეიძლება დაკავშირებული იყოს როგორც თავდაცვითი ნაგებობის კონსტრუქციასთან, ასევე იმ პერიოდის საყოფაცხოვრებო ინფრასტრუქტურასთან.
გათხრების დროს ნაპოვნია კერამიკული ხელსაბანიც, რომელიც სავარაუდოდ ყოველდღიური გამოყენების ნივთს წარმოადგენს. მსგავსი კერამიკული არტეფაქტები ანტიკური პერიოდის ქალაქებში საკმაოდ გავრცელებულია და ხშირად გამოიყენება ცხოვრების წესის რეკონსტრუქციისთვის.
საერთაშორისო ან რეგიონული პერსპექტივა
შავი ზღვის აღმოსავლეთ სანაპირო ანტიკურ პერიოდში მნიშვნელოვანი სავაჭრო და სამხედრო სივრცე იყო. ისტორიკოსების მიხედვით, რეგიონში ბერძნული კოლონიების ჩამოყალიბების შემდეგ რომაული იმპერია აქტიურად ცდილობდა კონტროლის გამყარებას სანაპირო ზოლზე.
რომაული სამხედრო და სავაჭრო ინფრასტრუქტურის კვალი აღმოჩენილია შავი ზღვის სხვადასხვა რეგიონში, მათ შორის თანამედროვე თურქეთის, საქართველოსა და უკრაინის ტერიტორიებზე. მსგავსი არქეოლოგიური აღმოჩენები ხშირად ადასტურებს ანტიკური ეპოქის ფართო სავაჭრო ქსელებს.
არქეოლოგიური ექსპედიციების მიერ აღმოჩენილი მონეტები, კერამიკული ნივთები და ნაგებობების ფრაგმენტები ხშირად მნიშვნელოვან წყაროდ გამოიყენება ისტორიული კვლევებისთვის. ისინი საშუალებას იძლევა უკეთ შეფასდეს რეგიონების ეკონომიკური, სამხედრო და კულტურული კავშირები.
საქართველოს კონტექსტი
სოხუმი ისტორიულად საქართველოს კულტურული და ისტორიული სივრცის ნაწილია და არქეოლოგიური კვლევები რეგიონში ქვეყნის ისტორიის შესწავლისთვის მნიშვნელოვან წყაროდ მიიჩნევა.
ანტიკური პერიოდის არქეოლოგიური მასალა, რომელიც შავი ზღვის აღმოსავლეთ სანაპიროზე პერიოდულად აღმოჩენილია, ისტორიკოსებს საშუალებას აძლევს უკეთ შეისწავლონ კოლხეთისა და მის მიმდებარე ტერიტორიებზე არსებული სავაჭრო და სამხედრო ინფრასტრუქტურა.
მსგავსი აღმოჩენები რეგულარულად იწვევს ინტერესს როგორც მეცნიერებში, ისე ფართო საზოგადოებაში. ახალი არქეოლოგიური მონაცემები ხშირად გამოიყენება ისტორიული კვლევების გასაფართოებლად და რეგიონული ისტორიის უკეთ გასაგებად.
ამ თემასთან დაკავშირებულ მოვლენებს პერიოდულად აშუქებს საინფორმაციო პლატფორმაც https://www.sheniambebi.ge, რომელიც რეგიონში მიმდინარე კულტურულ და საზოგადოებრივ მოვლენებს აკვირდება.
ანალიტიკური, ნეიტრალური შეჯამება
სოხუმის სანაპიროზე აღმოჩენილი არქეოლოგიური ნაშთები, რომლებიც წინასწარი შეფასებით I–IV საუკუნეებით თარიღდება, მიუთითებს, რომ აღნიშნული ტერიტორია ანტიკურ პერიოდში მნიშვნელოვან ფუნქციას ასრულებდა. აღმოჩენილი მონეტა, კერამიკული ნივთები და კონსტრუქციული დეტალები მკვლევრებს დამატებით მასალას აძლევს იმ დროის სოციალური და ეკონომიკური გარემოს შესასწავლად.
არქეოლოგიური გათხრების საბოლოო შედეგები და აღმოჩენების დეტალური ანალიზი, როგორც წესი, დამატებით კვლევებს საჭიროებს. ასეთი კვლევები ხშირად წლების განმავლობაში მიმდინარეობს და მათ საფუძველზე ხდება ისტორიული პერიოდის უფრო სრულყოფილი რეკონსტრუქცია.
წყაროები
- World History Encyclopedia. Roman presence in the Black Sea region. https://www.worldhistory.org/Black_Sea/
- UNESCO. Archaeology and heritage in the Black Sea region. https://whc.unesco.org/en/blacksea/
