36-ე საჯარო სკოლის დირექტორმა ეკატერინე დოლიძემ ნატალია თურქაძე სამსახურიდან გაათავისუფლა. გათავისუფლების მიზეზად მშობლების მიერ შეგროვებული თანხის მიღება დასახელდა.
კერძოდ, ნატალია თურქაძის თქმით, გასულ წელს, როცა გასულ წელს მე-12 კლასელებმა 20 მაისს სკოლა დაასრულეს, მისი სადამრიგებლო კლასის კურსდამთავრებულებმა, გამოსაშვებ ბანკეტზე, რომელიც 13 ივნისს გაიმართა, სიურპრიზად გააჟღერეს, რომ ყოფილ დამრიგებელს იტალიის საგზურს აჩუქებდნენ. ნატალია თურქაძე იტალიაში, შვებულებაში ყოფნისას, 7 ივლისს გაემგზავრა.
ქუთაისის N36 საჯარო სკოლის პედაგოგი ნატალია თურქაძე 2026 წლის თებერვალში სამსახურიდან გაათავისუფლეს მას შემდეგ, რაც სასწავლო წლის დასრულებიდან რვა თვის შემდეგ სკოლაში შევიდა აუდიტის სამსახურის წერილი, რომელიც ეხებოდა 2025 წლის მაისში კურსდამთავრებულთა მშობლების მიერ მასწავლებლისთვის იტალიაში მოგზაურობის საგზურის გადაცემას; საკითხი მნიშვნელოვანია განათლების სფეროში ეთიკური ნორმებისა და დისციპლინური პრაქტიკის კუთხით.
მოვლენების აღწერა
ნატალია თურქაძის განცხადებით, მან 2025 წლის მაისში სადამრიგებლო მე-12 კლასი გააცილა. სასწავლო წლის დასრულების შემდეგ, კურსდამთავრებულთა მშობლებმა ბანკეტზე პედაგოგს მადლიერების ნიშნად იტალიაში მოგზაურობის საგზური გადასცეს.
მისივე თქმით, აღნიშნული ფაქტიდან დაახლოებით რვა თვის შემდეგ ქუთაისის N36 საჯარო სკოლაში შევიდა სახელმწიფო აუდიტის სამსახურის წერილი, რომელშიც ყურადღება გამახვილებული იყო საჩუქრის გადაცემის გარემოებებზე. წერილის საფუძველზე საკითხი სკოლის დისციპლინურმა კომიტეტმა განიხილა.
პედაგოგის ინფორმაციით, დისციპლინურმა კომიტეტმა დაადგინა, რომ გადაცდომას ადგილი არ ჰქონია, რადგან საჩუქრის გადაცემის მომენტში მოსწავლეები უკვე კურსდამთავრებულები იყვნენ და ეს ფაქტი სასწავლო პროცესზე გავლენას ვერ მოახდენდა. მიუხედავად ამისა, სკოლის დირექტორმა მიიღო გადაწყვეტილება ნატალია თურქაძის სამსახურიდან გათავისუფლების შესახებ.
გამოცემამ სცადა სკოლის დირექტორთან დაკავშირება, თუმცა სატელეფონო ზარებს პასუხი არ გასცა.
კონტექსტი და ფონი
საჯარო სკოლებში პედაგოგთა საქმიანობა რეგულირდება „ზოგადი განათლების შესახებ“ საქართველოს კანონითა და განათლებისა და მეცნიერების სამინისტროს შესაბამისი ნორმატიული აქტებით [1]. ამ დოკუმენტებში განსაზღვრულია პროფესიული ეთიკის პრინციპები, მათ შორის ინტერესთა კონფლიქტის თავიდან აცილება და საჩუქრების მიღების საკითხები.
საჯარო სექტორში დასაქმებულ პირთა ქცევის ზოგადი სტანდარტები ასევე დაკავშირებულია ანტიკორუფციულ კანონმდებლობასთან, რომელიც კრძალავს ისეთი სარგებლის მიღებას, რაც შესაძლოა გავლენას ახდენდეს სამსახურებრივ გადაწყვეტილებებზე ან ქმნიდეს ასეთი გავლენის აღქმას [2].
მოცემულ შემთხვევაში, საკვანძო საკითხია დროითი გარემოება — საჩუქარი გადაეცა მას შემდეგ, რაც მოსწავლეები უკვე კურსდამთავრებულები იყვნენ და სასწავლო პროცესი დასრულებული იყო. სწორედ ამ გარემოებას დაეყრდნო დისციპლინური კომიტეტის პოზიცია, რომლის მიხედვითაც, გადაწყვეტილებაზე გავლენის რისკი არ იკვეთებოდა.
დეტალები და ფაქტები
ნატალია თურქაძის განმარტებით, საგზური მშობლებმა საკუთარი ინიციატივით გადასცეს, როგორც მადლიერების გამოხატულება მრავალწლიანი შრომისთვის. მისი თქმით, არც მანამდე და არც შემდეგ არ ყოფილა მსგავსი პრაქტიკა, რომელიც სასწავლო პროცესთან იქნებოდა დაკავშირებული.
სახელმწიფო აუდიტის სამსახური, რომლის შესახებაც საუბარია პედაგოგის განცხადებაში, მოქმედებს „სახელმწიფო აუდიტის სამსახურის შესახებ“ საქართველოს კანონის საფუძველზე და ახორციელებს საჯარო სექტორში ფინანსური და შესაბამისობის აუდიტს [3]. უწყების მიერ გაგზავნილი წერილები, როგორც წესი, მიმართულია შესაძლო სამართლებრივი ან ეთიკური საკითხების შესწავლისკენ.
დისციპლინური კომიტეტის გადაწყვეტილება, როგორც პედაგოგი აცხადებს, არ მიუთითებდა დარღვევაზე. თუმცა საბოლოო გადაწყვეტილება სკოლის დირექტორმა მიიღო. მოქმედი კანონმდებლობის მიხედვით, საჯარო სკოლის დირექტორს აქვს უფლებამოსილება შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტის შესახებ გადაწყვეტილების მიღებაზე, კანონით განსაზღვრულ საფუძვლებზე [1].
ამ ეტაპზე საჯაროდ ცნობილი არ არის, კონკრეტულად რომელი სამართლებრივი ნორმა დაედო საფუძვლად გათავისუფლების გადაწყვეტილებას.
საერთაშორისო ან რეგიონული პერსპექტივა
საჩუქრების მიღების საკითხი განათლების სფეროში რეგულირდება სხვადასხვა ქვეყანაში განსხვავებული წესებით. მაგალითად, ეკონომიკური თანამშრომლობისა და განვითარების ორგანიზაცია საჯარო სექტორში ინტერესთა კონფლიქტის პრევენციის რეკომენდაციებში მიუთითებს, რომ საჩუქრის მიღება შეიძლება ჩაითვალოს პრობლემურად, თუ ის დაკავშირებულია სამსახურებრივ გავლენასთან ან ქმნის ასეთი გავლენის შთაბეჭდილებას [4].
ევროპის საბჭოს ანტიკორუფციული სტანდარტებიც ხაზს უსვამს გამჭვირვალობის მნიშვნელობას და რეკომენდაციას იძლევა, რომ საჯარო სექტორში დასაქმებულთა მიერ მიღებული ნებისმიერი სარგებელი იყოს მკაფიოდ რეგულირებული და დეკლარირებული [5].
რეგიონულ პრაქტიკაში ხშირია შემთხვევები, როდესაც საჩუქრები დასაშვებად ითვლება სიმბოლური ღირებულების ფარგლებში, თუმცა მაღალი ღირებულების ნივთები ან მომსახურებები საჭიროებს დამატებით სამართლებრივ შეფასებას. საბოლოო შეფასება, როგორც წესი, დამოკიდებულია კონკრეტულ გარემოებებზე — მათ შორის, გადაცემის დროსა და კონტექსტზე.
საქართველოს კონტექსტი
საქართველოში განათლების სფეროში ეთიკური სტანდარტების დაცვა განსაკუთრებულ მნიშვნელობას იძენს, რადგან საჯარო სკოლები სახელმწიფო დაფინანსებით ფუნქციონირებს. პედაგოგთა პროფესიული პასუხისმგებლობა მოიცავს არა მხოლოდ საგანმანათლებლო პროცესს, არამედ ნდობის შენარჩუნებას საზოგადოებაში.
მსგავსი შემთხვევები აჩენს კითხვებს შიდა რეგულაციების მკაფიოობისა და ერთგვაროვანი პრაქტიკის შესახებ. თუ დისციპლინურმა კომიტეტმა არ დაადგინა გადაცდომა, ხოლო დირექტორმა მაინც მიიღო გათავისუფლების გადაწყვეტილება, ეს საკითხი შესაძლოა გახდეს სამართლებრივი დავის საგანი.
განათლების სფეროსთან დაკავშირებული მნიშვნელოვანი მოვლენები და სამართლებრივი ცვლილებები რეგულარულად განიხილება ქართულ მედიაში, მათ შორის პლატფორმაზე https://www.sheniambebi.ge, სადაც განათლების პოლიტიკისა და ადმინისტრაციული პრაქტიკის საკითხები ხშირად იფარება ფაქტობრივ და ნეიტრალურ ფორმატში.
ამ ეტაპზე უცნობია, გეგმავს თუ არა პედაგოგი გადაწყვეტილების გასაჩივრებას სასამართლოში ან ადმინისტრაციული წესით.
ანალიტიკური, ნეიტრალური შეჯამება
ქუთაისის N36 საჯარო სკოლაში განვითარებული შემთხვევა უკავშირდება პედაგოგის მიერ კურსდამთავრებულთა მშობლებისგან მიღებულ საჩუქარს და შემდგომ ადმინისტრაციულ გადაწყვეტილებას შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტის შესახებ. ფაქტობრივი გარემოებები მიუთითებს, რომ საჩუქარი გადაცემულია სასწავლო პროცესის დასრულების შემდეგ, ხოლო დისციპლინურმა კომიტეტმა გადაცდომა არ დაადგინა.
საბოლოო გადაწყვეტილება სკოლის დირექტორმა მიიღო, თუმცა საჯაროდ ხელმისაწვდომი არ არის დეტალური სამართლებრივი არგუმენტაცია. საკითხი აერთიანებს ეთიკური სტანდარტების, ინტერესთა კონფლიქტის პრევენციისა და შრომითი სამართლის კომპონენტებს.
შემდგომი განვითარება დამოკიდებული იქნება იმაზე, გახდება თუ არა საქმე სამართლებრივი განხილვის საგანი და გამოიკვეთება თუ არა დამატებითი ოფიციალური განმარტებები როგორც სკოლის ადმინისტრაციის, ისე შესაბამისი სახელმწიფო უწყებების მხრიდან.
წყაროები
- საქართველოს კანონი „ზოგადი განათლების შესახებ“. ხელმისაწვდომია: https://matsne.gov.ge/ka/document/view/29248
- საქართველოს კანონი „საჯარო სამსახურის შესახებ“. ხელმისაწვდომია: https://matsne.gov.ge/ka/document/view/3031098
- საქართველოს კანონი „სახელმწიფო აუდიტის სამსახურის შესახებ“. ხელმისაწვდომია: https://matsne.gov.ge/ka/document/view/29962
- OECD. Managing Conflict of Interest in the Public Service. Paris: OECD Publishing; 2003. ხელმისაწვდომია: https://www.oecd.org/gov/ethics/48994419.pdf
- Council of Europe. Codes of conduct for public officials. Strasbourg; 2000. ხელმისაწვდომია: https://www.coe.int/en/web/corruption/codes-of-conduct
