საქართველოს პრემიერ-მინისტრმა ირაკლი კობახიძემ 2026 წლის მსოფლიო მთავრობათა სამიტზე სიტყვით გამოსვლისას განაცხადა, რომ შუა დერეფანი, რომელიც აღმოსავლეთ აზიას ევროპასთან ცენტრალური აზიის, კავკასიისა და თურქეთის გავლით აკავშირებს, თანამედროვე მსოფლიოში სულ უფრო მნიშვნელოვანი სტაბილური და საიმედო სატრანზიტო მარშრუტი ხდება, განსაკუთრებით გეოპოლიტიკური დაძაბულობის პირობებში.
მოვლენების აღწერა
ირაკლი კობახიძის განცხადებით, შუა დერეფანი დღევანდელ გლობალურ ეკონომიკაში იშვიათ შესაძლებლობას წარმოადგენს, რადგან ის უზრუნველყოფს სტაბილურ სატრანზიტო კავშირს აღმოსავლეთ აზიასა და ევროპას შორის. პრემიერის თქმით, მსოფლიოში, სადაც ტრადიციული სავაჭრო მარშრუტები ხშირად არ არის სანდო, ალტერნატიული დერეფნები აუცილებელი ხდება.
მთავრობის მეთაურმა აღნიშნა, რომ შუა დერეფანი აღარ არის მხოლოდ ერთ-ერთი ვარიანტი, არამედ გლობალური ვაჭრობის ერთ-ერთ აუცილებელ პირობად ყალიბდება.
კონტექსტი და ფონი
ბოლო წლებში საერთაშორისო ვაჭრობა და ლოგისტიკური სისტემები მნიშვნელოვნად შეიცვალა გეოპოლიტიკური კრიზისების, რეგიონული კონფლიქტებისა და მიწოდების ჯაჭვების შეფერხებების ფონზე. ასეთ პირობებში სატრანზიტო დერეფნების დივერსიფიკაცია გახდა ერთ-ერთი მთავარი პრიორიტეტი როგორც სახელმწიფოებისთვის, ასევე კერძო სექტორისთვის.
შუა დერეფანი, რომელიც ცენტრალური აზიის, კავკასიისა და თურქეთის გავლით აკავშირებს აზიას ევროპასთან, განიხილება როგორც ალტერნატიული გზა ტრადიციული ჩრდილოეთის მარშრუტებთან შედარებით. მისი მნიშვნელობა იზრდება იმ ფონზე, როდესაც გლობალური ეკონომიკა უფრო ფრაგმენტირებული და არასტაბილური ხდება.
დეტალები და ფაქტები
პრემიერ-მინისტრმა გამოსვლაში ყურადღება გაამახვილა იმაზე, რომ თანამედროვე მსოფლიო საჭიროებს არა ნაკლებ ვაჭრობას, არამედ უფრო მდგრად ვაჭრობას.
მისი განცხადებით:
- გლობალურ ეკონომიკას არ სჭირდება იზოლაცია, არამედ ინტელექტუალური დივერსიფიკაცია
- საერთაშორისო სისტემას არ სჭირდება „მხარის არჩევა“, არამედ საიმედო დამაკავშირებელი ხიდები
- სტაბილურობა გაურკვევლობის ეპოქაში სტრატეგიულ აქტივად იქცა
კობახიძის თქმით, შუა დერეფანი სწორედ ასეთ სტაბილურ და საიმედო დამაკავშირებელ მარშრუტს წარმოადგენს, რომელიც გეოპოლიტიკური განხეთქილებების დაძლევის შესაძლებლობას იძლევა.
საერთაშორისო ან რეგიონული პერსპექტივა
საერთაშორისო ორგანიზაციები, მათ შორის მსოფლიო ბანკი და ევროკავშირის ინსტიტუტები, ბოლო წლებში ხაზს უსვამენ სატრანზიტო და ლოგისტიკური მარშრუტების დივერსიფიკაციის აუცილებლობას, რათა შემცირდეს გლობალური მიწოდების ჯაჭვების მოწყვლადობა [1].
რეგიონულ დონეზე შუა დერეფანი განიხილება როგორც სტრატეგიული პროექტი, რომელიც აერთიანებს ცენტრალური აზიის ქვეყნებს, სამხრეთ კავკასიას და თურქეთს, ხოლო მისი განვითარება დაკავშირებულია ინფრასტრუქტურულ ინვესტიციებთან, სატრანსპორტო თანამშრომლობასთან და სავაჭრო პოლიტიკის კოორდინაციასთან.
საქართველოს კონტექსტი
საქართველოსთვის შუა დერეფანი წარმოადგენს მნიშვნელოვან ეკონომიკურ და სატრანზიტო შესაძლებლობას. ქვეყნის გეოგრაფიული მდებარეობა მას საშუალებას აძლევს იყოს ერთ-ერთი საკვანძო რგოლი ევროპასა და აზიას შორის სავაჭრო კავშირებში.
პრემიერის განცხადება ასახავს მთავრობის ხედვას, რომ საქართველო შეიძლება ჩამოყალიბდეს როგორც რეგიონული ლოგისტიკური ჰაბი, რაც გავლენას მოახდენს ეკონომიკურ განვითარებაზე და საერთაშორისო პარტნიორობაზე. დამატებითი ინფორმაცია საქართველოს ეკონომიკურ და რეგიონულ პროცესებზე ხელმისაწვდომია https://www.sheniambebi.ge-ზე.
ანალიტიკური, ნეიტრალური შეჯამება
ირაკლი კობახიძის შეფასებით, შუა დერეფანი თანამედროვე გლობალურ გარემოში სტაბილური და საიმედო სატრანზიტო მარშრუტის ერთ-ერთ მთავარ ალტერნატივად ყალიბდება. მისი მნიშვნელობა იზრდება იმ პირობებში, როდესაც ტრადიციული სავაჭრო გზები ნაკლებად პროგნოზირებადია, ხოლო ქვეყნები, რომლებიც გეოპოლიტიკური განხეთქილებების დაძლევას ახერხებენ, სტრატეგიულად უფრო მნიშვნელოვანი ხდებიან.
წყაროები
- World Bank. Trade and Transport Connectivity Reports. https://www.worldbank.org/en/topic/transport
- European Commission. Global Gateway and Transport Corridors. https://commission.europa.eu/strategy-and-policy/priorities-2019-2024/stronger-europe-world/global-gateway_en
