„ჩვენი ქვეყანა ისწრაფვის გრძელვადიანი და მდგრადი მშვიდობისკენ, კიევი და მისი მხარდამჭერი დედაქალაქები არ არიან მზად, მანამდე რუსეთი თანმიმდევრულად გააგრძელებს მიზნების მიღწევას“ – პუტინი

რუსეთის პრეზიდენტმა ვლადიმირ პუტინმა განაცხადა, რომ მისი პოზიცია უკრაინაში კონფლიქტის მშვიდობიანი გზით მოგვარების აუცილებლობაზე და ევროპის ქვეყნებთან ურთიერთობების *აღდგენაზე ისმის იმის მიხედვით, რომ რუსეთი განიხილავს კონფლიქტის მიზეზებს უსაფრთხოების „ახალი არქიტექტურის“ შექმნის საჭიროების კონტექსტში, თუმცა, მისი თქმით, ამას კითხვა‐პასუხის რეჟიმში ყველა მონაწილე მხარე არ არის მზად ეს ღრმად გაიგოს.

მოვლენების აღწერა

რუსეთის პრეზიდენტმა ვლადიმირ პუტინმა საჯარო განცხადება გააკეთა, სადაც აღნიშნა, რომ არსებობს აუცილებლობა მთიანი კონფლიქტების მშვიდობიანი გზით მოგვარების შესახებ არსებითი დისკუსიის განახლებაზე და ევროპული უსაფრთხოების ახალი, უფრო საიმედო სტრუქტურის შექმნისდა მიმართვა. მისი თქმით, რუსეთმა არაერთხელ წამოაყენა წინადადებები უსაფრთხოების სისტემის გადახედვისთვის, რათა თავიდან იქნას აცილებული ძალის ფაქტორზე დაფუძნებული მიდგომები და უზრუნველყოფილი იქნას უსაფრთხოების ინტერესების გათვალისწინება ყველა მხარისათვის.

პუტინის განმარტებით, უკრაინის ირგვლივ არსებული სირთულეები წარმოიშვა, მისი შეფასებით, რუსეთის უსაფრთხოების „ლეგიტიმური ინტერესების იგნორირების“ და ასეთ მდგომარეობაში საფრთხეების შეგულისკების შედეგებით. განცხადებაში პუტინი მოითხოვს, რომ ყველა მხარე აღიარებს ამ ვითარების სირთულეს და იმის აუცილებლობას, რომ მინიმუმ იყოს მხოლოდ ფორმალური მზადყოფნა გრძელვადიანი მშვიდობისკენ.

მან ასევე აღნიშნა, რომ, მიუხედავად არსებული მდგომარეობისა, რუსეთი მზადაა გაიზიაროს ურთიერთობის წამოწყება ევროპის ქვეყნებისთან და აღნიშნა: „ჩვენი ქვეყანა ისწრაფვის გრძელვადიანი და მდგრადი მშვიდობისკენ, რომელიც საიმედოდ უზრუნველყოფს ყველას უსაფრთხოებას.“ მისი თქმით, *მიუხედავად ამისა, კიევი და მისი დასავლელი მხარდამჭერი დედაქალაქები ამ მომენტისთვის არ არიან მზად აღნიშნული შეთანხმებების მისაღწევად“ და დასძინა, რომ „ამის აღიარება ადრე თუ მოგვიანებით მოხდება. მანამდე კი რუსეთი თანმიმდევრულად გააგრძელებს თავისი მიზნების მიღწევას.“

კონტექსტი და ფონი

უკრაინაში მიმდინარე კონფლიქტი და მისი გეოპოლიტიკური და უსაფრთხოების პოლიტიკისათვის მნიშვნელობა საერთაშორისო კონტექსტში არის ფართოდ განხილული. 2014 წლის შემდეგ, როდესაც კონფლიქტი აქტიურად დაიწყო აღმოსავლეთ უკრაინაში და ქვეყანა აღმოჩნდა რუსეთის ხელშეწყობის მქონე აზიოვის ნაწილის დაქვემდებარებაში, მდგომარეობა გავლენას ახდენს არამხოლოდ რეგიონზე არამედ მთელი ევროპის უსაფრთხოების არქიტექტურაზე. ამ კონტექსტში მნიშვნელოვანი ფაქტია ის, რომ ევროპის უსაფრთხოების სისტემები შენატრიან უფრო ღრმა ინსტიტუციურ ჩართულობას, გეგმების და პრინციპების სრული გათვალისწინებით, რაც ასპარეზზე მოაქვს უახლოესივე სტრატეგიული და დიპლომატიური დისკუსიები.

რუსეთის მხრიდან უსაფრთხოების არქიტექტურის „მოახლოებისა“ მოთხოვნა ფილოსოფიურად ემთხვევა დანარჩენ საერთაშორისო აქტორების მიერ ბევრწლიან მიმართებებს მოთხოვნა საინტერესო ბალანსირებაზე სახელმწიფო ინტერესებს შორის, დაცული ვიწრო გეოსტრატეგიული სტატუსის გარეშე. მიუხედავად იმისა, რომ პუტინი საუბრობს „მშვიდობისკენ სწრაფვაზე“, თქვა, რომ ეს არ გულისხმობს სწრაფ და ობიექტურად შემუშავებულ გადაწყვეტილებებს, რადგან მისი შეფასებით, სხვა მხარეები არ არიან მზად დისკუსიის ჩათვლაზე.

დეტალები და ფაქტები

პუტინის განცხადებაში ჩანს სამი ძირითადი ასპექტი:

• მშვიდობის დისკუსიის მნიშვნელოვანი საჭიროება: პუტინი ხაზს უსვამს, რომ დასაბუთებული დისკუსია იქნას აღდგენილი უსაფრთხოების ახალი ემპირიული მოდელის შესაქმნელად, რომელიც მოიცავს არა მხოლოდ რეგიონალურ, არამედ გლობალურ უსაფრთხოების ზომებს.
• რუსეთის პოზიცია რუსეთის უსაფრთხოების „ლეგიტიმური ინტერესების“ საწინააღმდეგოდ: მისი შეფასებით, მიმდინარე კრიზისი არის უსაფრთხოების სისტემის არასათანადო გათვალისწინების შედეგი.
• გრძელვადიანი, მაგრამ გამოწვევებით სავსე გზა მშვიდობისკენ: მიუხედავად იმ სურვილის და მტკიცებულებების, რომ რუსეთი არის მშვიდობიანი ნაბიჯების მომხრე, მან დააფიქსირა, რომ სხვა მხარეები არ არიან ამ მომენტისთვის მზად ამის აღიარებისთვის და რეალური დრამატული ნაბიჯებისთვის.

მისი ინფორმაციის თანახმად, რუსეთი განაგრძობს საკუთარი მიზნებისკენ მიმართული პოლიტიკის განხორციელებას, მიუხედავად სადისკუსიო სირთულეების.

საერთაშორისო ან რეგიონული პერსპექტივა

უკრაინის კონფლიქტი გაგრძელდა საერთაშორისო ყურადღების ქვეშ ამერიკის შეერთებული შტატების, ნატოს, ევროკავშირის სამიტების და უსაფრთხოების დისკუსიების დროს. ოფიციალური საერთაშორისო ორგანიზაციები ხშირად გამოხატავენ მხოლოდ საერთაშორისო სამართლის და ტერიტორიული მთლიანობის პატივისცემის პრინციპებს და კონფლიქტის დიპლომატიურ გადაწყვეტას [1].

ევროპის უსაფრთხოების და თანამშრომლობის ორგანიზაცია თავის პოლიტიკაში აღნიშნავს, რომ კონფლიქტის გაგრძელება უარყოფითად აისახება არა მხოლოდ რეგიონალურ უსაფრთხობაზე არამედ მთელ ევროპაზე, და ხაზს უსვამს ტყუილ ან სისტემურ დაძაბულობას, მშვიდობიანი დისკუსიის გარეშე [2].

გაერთიანებული ერების ორგანიზაციაც გამოდის პოსტკონფლიქტური დადგენილებების და დიპლომატიური ინტერვენციის რაოდენობის გაზრდისკენ მოწოდებით, რათა თავიდან იქნას აცილებული მოსახლეობის გაღარიბება და უსაფრთხოების გაუარესება [3].

ანალიტიკური, ნეიტრალური შეჯამება

პუტინის განცხადება ამ მარტივად არ შეიძლება ჩაითვალოს მხოლოდ პოლიტიკური განცხადება, რადგან ის ასახავს დიალოგის დაწყების სურვილს, რომელიც მნიშვნელოვნად გადაიფილოს უსაფრთხოების პოლიტიკის დონეზე. მისი განცხადებები მოიცავს სხვადასხვა ასპექტს: მშვიდობაზე ლაპარაკის სურვილი, უსაფრთხოების სისტემის გადაფასება და პირობა, რომ რუსეთი აგრძელებს საკუთარი მიზნების განხორციელებას. ეს გამოხატავს პოლიტიკურ რბილობას და რეალისტური სიტუაციის ილუსტრაციას, ვისი მიხედვითაც ნებისმიერი მშვიდობიანი პროცესი მოითხოვს მთელი ჩართულ მხარეების თანხმობას და მზადყოფნას რეალურ დისკუსიაზე.

წყაროები

1. United Nations. Security Council Resolutions. https://www.un.org/securitycouncil
2. Organization for Security and Co-operation in Europe. OSCE Policy Documents. https://www.osce.org
3. United Nations General Assembly. Official Records. https://www.un.org/ga
4. საქართველოს საგარეო საქმეთა სამინისტროს ოფიციალური ინფორმაცია. https://mfa.gov.ge