განათლების სამინისტროს ინიციატივით, საქართველოში ერთსაფეხურიანი უმაღლესი საგანმანათლებლო პროგრამების დასრულების შედეგად გაცემული დიპლომები მაგისტრის ხარისხს გაუთანაბრდება, რაც დაახლოებით 10 000-მდე მოქალაქეს შეეხება. ცვლილება მიზნად ისახავს 2010 წლამდე გაცემული დიპლომების აღიარების პროცესის გაუმჯობესებას და წლების განმავლობაში არსებული საკანონმდებლო ხარვეზის აღმოფხვრას.
მოვლენების აღწერა
განათლების სამინისტროს მიერ წარმოდგენილი საკანონმდებლო ცვლილებები ითვალისწინებს ერთსაფეხურიანი უმაღლესი საგანმანათლებლო პროგრამების კურსდამთავრებულებისთვის მინიჭებული დიპლომების სტატუსის გადახედვას. კერძოდ, იმ პროგრამების დასრულების შედეგად მიღებული დიპლომები, რომლებიც ბაკალავრიატისა და მაგისტრატურის კომპონენტებს ერთიანად მოიცავდა, მაგისტრის ხარისხს გაუთანაბრდება.
ინიციატივა ეხება იმ მოქალაქეებს, რომლებმაც განათლება 2010 წლამდე მიიღეს და ამ დროისთვის არსებული რეგულაციების გამო დიპლომის სტატუსთან დაკავშირებულ პრობლემებს აწყდებოდნენ.
გარდა ამისა, ცვლილებების პაკეტი ითვალისწინებს იმ სტუდენტების ინტერესების გათვალისწინებასაც, რომლებიც უმაღლეს საგანმანათლებლო დაწესებულებებში ლიცენზიის მიღებამდე ჩაირიცხნენ, რის გამოც შემდგომში მათი დიპლომების აღიარება გართულდა.
სამინისტროს მიერ მომზადებული ინიციატივა უკვე მოწონებულია მთავრობის დონეზე, ხოლო საკანონმდებლო ცვლილებების პაკეტის პარლამენტში რეგისტრაცია უახლოეს პერიოდში იგეგმება.
კონტექსტი და ფონი
საქართველოს უმაღლესი განათლების სისტემა 2000-იანი წლების ბოლოს მნიშვნელოვნად შეიცვალა, როდესაც ქვეყანამ ეტაპობრივად გადაინაცვლა მრავალსაფეხურიან მოდელზე, რომელიც მოიცავს ბაკალავრიატის, მაგისტრატურისა და დოქტორანტურის საფეხურებს.
ამ ცვლილებამდე, რიგ უმაღლეს სასწავლებლებში მოქმედებდა ერთსაფეხურიანი პროგრამები, რომლებიც 4 ან 5-წლიან სწავლებას მოიცავდა. სწორედ ამ სისტემიდან მომდინარეობს დიპლომების სტატუსთან დაკავშირებული განსხვავებები.
პრობლემა განსაკუთრებით თვალსაჩინო გახდა ისეთი უნივერსიტეტების კურსდამთავრებულებისთვის, როგორიცაა ივანე ჯავახიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი, სადაც სხვადასხვა ხანგრძლივობის პროგრამების დასრულების შემდეგ კურსდამთავრებულებს განსხვავებული აკადემიური ხარისხი ენიჭებოდათ, მიუხედავად იმისა, რომ ისინი ერთსა და იმავე მიმართულებაზე სწავლობდნენ.
ამან პრაქტიკაში გამოიწვია უთანასწორობა დიპლომების აღიარებისა და პროფესიული შესაძლებლობების თვალსაზრისით, რაც წლების განმავლობაში პრობლემად რჩებოდა.
დეტალები და ფაქტები
მოქმედი კანონმდებლობის მიხედვით, თუ სტუდენტი 2010 წლამდე სწავლობდა 4-წლიან პროგრამაზე, მისი დიპლომი ბაკალავრის ხარისხს უთანაბრდებოდა. ამავე დროს, იგივე მიმართულებაზე 5-წლიანი პროგრამის დამთავრების შემთხვევაში კურსდამთავრებული იღებდა მაგისტრის ხარისხს.
ახალი ინიციატივა მიზნად ისახავს ამ განსხვავების აღმოფხვრას და ერთიანი მიდგომის ჩამოყალიბებას.
ცვლილებების მეორე მიმართულება ეხება ინფორმაციის მიწოდების სისტემას. 2010 წლამდე საქართველოში არ არსებობდა ცენტრალიზებული მექანიზმი, რომელიც სტუდენტებს აცნობებდა, რომ კონკრეტულ უნივერსიტეტს აკრედიტაცია შეუწყდა. შედეგად, რიგ შემთხვევებში სტუდენტები აგრძელებდნენ სწავლას ისეთ დაწესებულებებში, რომელთა დიპლომები შემდგომში არ აღიარებოდა.
ინიციატივის ფარგლებში განიხილება ამ სტუდენტების ინტერესების გათვალისწინებაც, რაც შესაძლოა დიპლომების აღიარების პროცედურების გადახედვას გულისხმობდეს.
ამასთან, ცვლილებები შეეხება იმ პირებსაც, რომლებიც უნივერსიტეტებში ლიცენზიის მოპოვებამდე ჩაირიცხნენ და ამ მიზეზით სამართლებრივი გაურკვევლობის წინაშე აღმოჩნდნენ.
საერთაშორისო ან რეგიონული პერსპექტივა
ევროპის უმაღლესი განათლების სივრცეში, რომელიც ბოლონიის პროცესის ფარგლებში ჩამოყალიბდა, უმაღლესი განათლების სტრუქტურა სამსაფეხურიან მოდელზეა დაფუძნებული. ამ სისტემაში ბაკალავრიატი, მაგისტრატურა და დოქტორანტურა მკაფიოდ არის გამიჯნული და თითოეულ საფეხურს შესაბამისი აკადემიური სტატუსი აქვს [1].
თუმცა, რიგ ქვეყნებში, განსაკუთრებით აღმოსავლეთ ევროპასა და პოსტსაბჭოთა სივრცეში, არსებობდა ერთსაფეხურიანი პროგრამები, რომელთა დიპლომების აღიარება შემდგომში საჭიროებდა დამატებით რეგულაციებს.
საერთაშორისო პრაქტიკა აჩვენებს, რომ მსგავსი ცვლილებები ხშირად გამოიყენება განათლების სისტემის ჰარმონიზაციისთვის და ძველი და ახალი მოდელების თანხვედრის უზრუნველსაყოფად.
ამ პროცესში განსაკუთრებული მნიშვნელობა ენიჭება დიპლომების ეკვივალენტობის განსაზღვრას, რაც გავლენას ახდენს როგორც შიდა შრომის ბაზარზე, ისე საერთაშორისო აკადემიურ მობილობაზე.
საქართველოს კონტექსტი
საქართველოში აღნიშნული ცვლილებები პირდაპირ უკავშირდება ათასობით მოქალაქის განათლების სამართლებრივ სტატუსს და პროფესიულ შესაძლებლობებს.
დიპლომების სტატუსის გაუმჯობესება შეიძლება აისახოს დასაქმების, კარიერული წინსვლისა და საერთაშორისო აღიარების პერსპექტივებზე.
ამასთან, ინიციატივა მნიშვნელოვანია იმ თვალსაზრისითაც, რომ იგი მიზნად ისახავს წარსულში არსებული რეგულაციური ხარვეზების გამოსწორებას და განათლების სისტემის უფრო თანმიმდევრულ განვითარებას.
დამატებითი ინფორმაცია მსგავსი თემების შესახებ პერიოდულად ქვეყნდება პლატფორმაზე https://www.sheniambebi.ge, სადაც განათლების სფეროს მიმდინარე ცვლილებები ფართო აუდიტორიისთვის ხელმისაწვდომი ხდება.
ანალიტიკური, ნეიტრალური შეჯამება
განათლების სამინისტროს მიერ წარმოდგენილი ცვლილებები მიმართულია უმაღლესი განათლების სისტემაში არსებული ისტორიული განსხვავებებისა და სამართლებრივი გაურკვევლობების აღმოსაფხვრელად.
ინიციატივა აერთიანებს რამდენიმე მიმართულებას, მათ შორის დიპლომების სტატუსის გადახედვას, აკრედიტაციასთან დაკავშირებული ინფორმაციული ხარვეზების კომპენსირებას და სტუდენტთა ინტერესების დაცვას.
მოსალოდნელია, რომ საკანონმდებლო ცვლილებების მიღების შემთხვევაში, დიპლომების აღიარების პროცესი უფრო ერთიანი და პროგნოზირებადი გახდება, თუმცა საბოლოო შედეგები დამოკიდებული იქნება რეგულაციების პრაქტიკულ განხორციელებაზე.
წყაროები
- European Higher Education Area. The Bologna Process and the European Higher Education Area. ხელმისაწვდომია: https://www.ehea.info
