2026 წლის იანვარში ქართული დაფნის ექსპორტი წლიურად 137 პროცენტით გაიზარდა და 4.335 მილიონ დოლარს მიაღწია, მაშინ როცა 2025 წლის იანვარში ეს მაჩვენებელი 1.831 მილიონ დოლარს შეადგენდა. მონაცემები სტატისტიკის ეროვნული სამსახურის ოფიციალურ ინფორმაციას ეფუძნება და მიუთითებს როგორც ექსპორტის მოცულობის, ისე რეალიზებული პროდუქციის ტონაჟის მნიშვნელოვან ზრდაზე, რაც საგარეო ვაჭრობის დინამიკის შეფასებისთვის მნიშვნელოვანია.
მოვლენების აღწერა
სტატისტიკის ეროვნული სამსახურის მონაცემებით, 2026 წლის იანვარში საქართველოდან ექსპორტზე გავიდა 1 034 ტონა დაფნა, რომლის საერთო ღირებულებამ 4.335 მილიონი დოლარი შეადგინა. წინა წლის ანალოგიურ პერიოდში, 2025 წლის იანვარში, ექსპორტირებული იყო 432 ტონა დაფნა 1.831 მილიონი დოლარის ღირებულებით.
აღნიშნული მაჩვენებლები მიუთითებს, რომ ერთ წელიწადში ექსპორტირებული დაფნის მოცულობა 602 ტონით გაიზარდა, ხოლო ღირებულებითი ზრდა 2.5 მილიონ დოლარზე მეტია. წლიური ზრდის ტემპმა 137 პროცენტი შეადგინა.
საანგარიშო პერიოდში უცვლელი დარჩა ქართული დაფნის საშუალო საექსპორტო ფასი. როგორც 2025 წლის, ასევე 2026 წლის იანვარში, 1 კილოგრამი დაფნის საშუალო საექსპორტო ფასი გადასახადების გარეშე 4.2 დოლარს შეადგენდა. ეს ნიშნავს, რომ ექსპორტის ზრდა ძირითადად განპირობებულია მოცულობის მატებით და არა ფასის ცვლილებით.
კონტექსტი და ფონი
დაფნა ერთ-ერთი ტრადიციული საექსპორტო პროდუქტი გახდა ბოლო წლებში, განსაკუთრებით აზიის ბაზრებზე მოთხოვნის ზრდის ფონზე. პროდუქტი ფართოდ გამოიყენება როგორც კვების მრეწველობაში, ისე სანელებლების წარმოებაში.
საგარეო ვაჭრობის სტატისტიკა მნიშვნელოვან როლს ასრულებს ქვეყნის ეკონომიკური ტენდენციების შეფასებაში. აგროსასურსათო პროდუქციის ექსპორტის ზრდა ხშირად მიუთითებს ადგილობრივი წარმოების გაფართოებაზე და საერთაშორისო ბაზრებზე პოზიციების გამყარებაზე.
დაფნის შემთხვევაში მნიშვნელოვანია ასევე ის ფაქტორი, რომ მისი ექსპორტი შედარებით მაღალი დამატებითი ღირებულების მქონე სეგმენტს განეკუთვნება, რაც დადებითად აისახება სოფლის მეურნეობის სექტორის შემოსავლებზე.
დეტალები და ფაქტები
2026 წლის იანვარში ქართული დაფნის ექსპორტის ძირითადი მიმართულება კვლავ ჩინეთი იყო. ამ ბაზარზე განხორციელდა 3.701 მილიონი დოლარის ღირებულების 912 ტონა პროდუქციის რეალიზაცია, რაც მთლიან ექსპორტში დაახლოებით 85 პროცენტიან წილს შეადგენს.
დანარჩენი ძირითადი საექსპორტო ქვეყნები ასე ნაწილდება:
რუსეთი — 450 ათასი დოლარის ღირებულების 79 ტონა;
უკრაინა — 98 ათასი დოლარის ღირებულების 17 ტონა;
სენეგალი — 38 ათასი დოლარის ღირებულების 18 ტონა;
აშშ — 22 ათასი დოლარის ღირებულების 3.7 ტონა.
მონაცემებიდან ჩანს, რომ ექსპორტის სტრუქტურა მნიშვნელოვნად კონცენტრირებულია ერთ ბაზარზე — ჩინეთზე. მიუხედავად იმისა, რომ სხვა ქვეყნები ასევე მონაწილეობენ იმპორტში, მათი წილი შედარებით მცირეა.
საშუალო საექსპორტო ფასის სტაბილურობა — 4.2 დოლარი კილოგრამზე — მიუთითებს, რომ ბაზარზე ფასობრივი რყევები აღნიშნულ პერიოდში არ დაფიქსირებულა. შესაბამისად, ზრდის მთავარი ფაქტორი მიწოდების მოცულობის ზრდაა.
საერთაშორისო ან რეგიონული პერსპექტივა
სანელებლების საერთაშორისო ბაზარი ბოლო წლებში მზარდია, განსაკუთრებით აზიის ქვეყნებში, სადაც მოთხოვნა ბუნებრივ და მცენარეულ პროდუქტებზე იზრდება. გაეროს ვაჭრობისა და განვითარების კონფერენციის მონაცემებით, აგროსასურსათო პროდუქციის გლობალური ვაჭრობა სტაბილურად ფართოვდება, განსაკუთრებით სპეციალიზებული კულტურების მიმართულებით [1].
ევროპისა და აზიის ქვეყნებში სანელებლების ბაზარი მნიშვნელოვნად არის დამოკიდებული იმპორტზე, რაც ქმნის შესაძლებლობას ექსპორტიორი ქვეყნებისთვის. მსგავსი ტენდენციები აღინიშნება სხვა რეგიონებშიც, სადაც აგრარული პროდუქციის ექსპორტის დივერსიფიკაცია ეკონომიკური განვითარების ერთ-ერთ ინსტრუმენტად განიხილება [2].
ქართული დაფნის შემთხვევაში ჩინეთის ბაზრის დომინანტური წილი მიუთითებს ძლიერ მოთხოვნაზე, თუმცა ექსპორტის გეოგრაფიული კონცენტრაცია ასევე ზრდის ბაზრის რისკებს, თუ მოთხოვნა შემცირდება ან სავაჭრო პირობები შეიცვლება.
საქართველოს კონტექსტი
საქართველოსთვის დაფნის ექსპორტის ზრდა მნიშვნელოვანია როგორც საგარეო სავაჭრო ბალანსის, ისე სოფლის მეურნეობის სექტორის შემოსავლების თვალსაზრისით. მოცულობის ზრდა შეიძლება მიუთითებდეს როგორც წარმოების გაფართოებაზე, ისე საერთაშორისო პარტნიორებთან სავაჭრო ურთიერთობების გაძლიერებაზე.
ამასთან, ექსპორტის მაღალი კონცენტრაცია ერთ ბაზარზე საჭიროებს დივერსიფიკაციის სტრატეგიას, რათა შემცირდეს გარე ფაქტორებზე დამოკიდებულება. ეკონომიკური ტენდენციების ანალიზი და საგარეო ვაჭრობის მონაცემები ხელმისაწვდომია საინფორმაციო პლატფორმაზე https://www.sheniambebi.ge, სადაც ქვეყნდება ოფიციალურ სტატისტიკაზე დაფუძნებული ეკონომიკური მიმოხილვები.
დაფნის ექსპორტის ზრდა ასევე შეიძლება უკავშირდებოდეს ადგილობრივი აგროპროდუქციის ხარისხის გაუმჯობესებას და ლოგისტიკური არხების ეფექტიან მუშაობას.
ანალიტიკური, ნეიტრალური შეჯამება
2026 წლის იანვარში დაფიქსირებული 137-პროცენტიანი ზრდა მიუთითებს ქართული დაფნის ექსპორტის მნიშვნელოვან გაფართოებაზე წლიურ ჭრილში. ზრდა განპირობებულია მოცულობის მატებით, რადგან საშუალო საექსპორტო ფასი უცვლელი დარჩა.
ჩინეთის ბაზრის მაღალი წილი განსაზღვრავს ექსპორტის სტრუქტურას და მიუთითებს ძლიერ მოთხოვნაზე, თუმცა ასევე აჩენს კონცენტრაციის რისკს. არსებული მონაცემები ასახავს პოზიტიურ დინამიკას აგროსასურსათო ექსპორტის მიმართულებით, ხოლო მომდევნო თვეების სტატისტიკა განსაზღვრავს, რამდენად მდგრადია ეს ტენდენცია.
წყაროები
- United Nations Conference on Trade and Development. Global Trade Update 2024. Geneva: UNCTAD; 2024. ხელმისაწვდომია: https://unctad.org/publication/global-trade-update-2024
- Food and Agriculture Organization of the United Nations. FAOSTAT Trade Data. Rome: FAO; 2024. ხელმისაწვდომია: https://www.fao.org/faostat/en/#data/TM
