საქართველოში 2026 წლის დასაწყისში იმპორტირებული სიგარეტის ფასი კვლავ გაიზარდა, რაც სავაჭრო ობიექტების ინფორმაციით კოლოფზე საშუალოდ 20-30 თეთრის მატებით აისახა. ეს უკვე მეორე გაძვირებაა ახალი წლის შემდეგ და ჯამურად ერთ თვეში თამბაქოს ნაწარმზე ფასმა 40-60 თეთრით მოიმატა, რაც მნიშვნელოვანი ფაქტორია როგორც მომხმარებლებისთვის, ასევე ქვეყნის ეკონომიკური და საგადასახადო პოლიტიკის კონტექსტში.
მოვლენების აღწერა
სხვადასხვა სავაჭრო ობიექტის ინფორმაციით, საქართველოში სიგარეტის საცალო ფასი კიდევ ერთხელ გაიზარდა. როგორც „ბიზნესპრესნიუსს“ განუცხადეს, ამჯერად ფასის მატება კოლოფზე საშუალოდ 20-30 თეთრს შეადგენს. აღნიშნული ცვლილება ეხება ძირითადად იმპორტირებულ სიგარეტს, რომელიც 2026 წლის დასაწყისიდან უკვე მეორედ გაძვირდა.
მონაცემების მიხედვით, ერთი თვის განმავლობაში იმპორტირებულ თამბაქოზე ფასმა ჯამში 40-60 თეთრით მოიმატა, რაც მომხმარებლებისთვის დამატებით ფინანსურ ტვირთს ქმნის.
კონტექსტი და ფონი
თამბაქოს ნაწარმზე ფასების ცვლილება საქართველოში ხშირად უკავშირდება საგადასახადო პოლიტიკას, განსაკუთრებით აქციზურ რეგულაციებს. აქციზი წარმოადგენს ერთ-ერთ მთავარ ინსტრუმენტს, რომელსაც სახელმწიფო იყენებს როგორც ბიუჯეტის შემოსავლების ზრდისთვის, ასევე თამბაქოს მოხმარების შემცირების მიზნით.
2026 წლის 1 იანვრიდან ამოქმედდა ცვლილებები „საქართველოს საგადასახადო კოდექსში“, რის შედეგადაც იმპორტირებულ სიგარეტზე აქციზის განაკვეთი მნიშვნელოვნად გაიზარდა. სწორედ ეს ცვლილება სახელდება თამბაქოს გაძვირების ერთ-ერთ მთავარ მიზეზად.
მსგავსი პოლიტიკა საერთაშორისო პრაქტიკაშიც გამოიყენება, რადგან თამბაქოს პროდუქციაზე მაღალი გადასახადები ხშირად განიხილება საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის დაცვის ერთ-ერთ მექანიზმად.
დეტალები და ფაქტები
კოდექსში შეტანილი ცვლილებების მიხედვით, 2026 წლის 1 იანვრიდან იმპორტირებულ სიგარეტზე აქციზის ღირებულება 85 თეთრით გაიზარდა.
კერძოდ:
- იმპორტირებული 20-ღერიანი სიგარეტის აქციზი გაიზარდა 1.9 ლარიდან 2.75 ლარამდე.
- იმპორტირებული თამბაქოს შემცველი ან აღდგენილი თამბაქოს პროდუქციის აქციზი მოიმატა 1.85 ლარიდან 2.7 ლარამდე.
ამ ცვლილებების შედეგად იმპორტირებული სიგარეტის თვითღირებულება გაიზარდა, რაც საბოლოოდ საცალო ფასზეც აისახა.
რაც შეეხება ადგილობრივ წარმოებას, აქციზის პოლიტიკა განსხვავებული გახდა. კოდექსის მიხედვით, ადგილობრივი წარმოების სიგარეტებზე აქციზის განაკვეთი შემცირდა.
- ადგილობრივი წარმოების სიგარეტები, თამბაქოს შემცველობით, ყოველწლიურად 35 მილიონ კოლოფამდე დაიბეგრება 1.30 ლარის ოდენობის აქციზით ერთ კოლოფზე.
მანამდე აქციზის განაკვეთი 1.9 ლარი იყო, შესაბამისად, საქართველოში წარმოებულ სიგარეტზე აქციზი 60 თეთრით შემცირდა.
საერთაშორისო ან რეგიონული პერსპექტივა
თამბაქოს აქციზის ზრდა ფართოდ გამოიყენება საერთაშორისო დონეზე. მსოფლიო ჯანდაცვის ორგანიზაცია (WHO) მიიჩნევს, რომ თამბაქოზე გადასახადების ზრდა ერთ-ერთი ყველაზე ეფექტური გზაა მოხმარების შემცირებისთვის და ჯანმრთელობის რისკების პრევენციისთვის [1].
ევროკავშირის ქვეყნებში აქციზური პოლიტიკა ხშირად მიმართულია იმპორტირებული და ადგილობრივი პროდუქციის დაბალანსებაზე, თუმცა ზოგადად თამბაქოს ნაწარმზე ფასების ზრდა განიხილება როგორც საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის დაცვის და ბიუჯეტის შემოსავლების გაზრდის ინსტრუმენტი [2].
საქართველოს შემთხვევაში აქციზის ზრდა იმპორტირებულ პროდუქციაზე შესაძლოა უკავშირდებოდეს როგორც საბიუჯეტო მიზნებს, ასევე ადგილობრივი წარმოების მხარდაჭერის პოლიტიკას.
საქართველოს კონტექსტი (თუ რელევანტურია)
საქართველოში თამბაქოს მოხმარება კვლავ რჩება საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის მნიშვნელოვან გამოწვევად. აქციზის ზრდა და ფასების მატება შესაძლოა გავლენას ახდენდეს მომხმარებელთა ქცევაზე, თუმცა მოკლევადიან პერიოდში ის ზრდის ხარჯებს მწეველებისთვის.
ამასთან, ადგილობრივი წარმოებისთვის აქციზის შემცირება შესაძლოა ეკონომიკური სტიმული გახდეს, თუმცა ასევე ქმნის კითხვებს კონკურენციისა და ბაზრის რეგულირების მიმართულებით.
თამბაქოს ფასების ცვლილებები რეგულარულად ხდება საზოგადოების ყურადღების ცენტრში და მსგავს თემებს ხშირად აშუქებენ ქართული საინფორმაციო პლატფორმები, მათ შორის https://www.sheniambebi.ge.
ანალიტიკური, ნეიტრალური შეჯამება
იმპორტირებული სიგარეტის ფასის ზრდა საქართველოში 2026 წლის დასაწყისში უკავშირდება საგადასახადო კოდექსში შეტანილ ცვლილებებს და აქციზის განაკვეთის მატებას. ფასის ზრდა უკვე მეორედ დაფიქსირდა ახალი წლის შემდეგ და ერთ თვეში ჯამურად 40-60 თეთრის ფარგლებში მერყეობს.
ამავე დროს, ადგილობრივი წარმოების სიგარეტზე აქციზის შემცირება ქმნის განსხვავებულ საგადასახადო პირობებს ბაზარზე. მოსალოდნელია, რომ აღნიშნული ცვლილებები გავლენას მოახდენს როგორც მომხმარებლებზე, ასევე თამბაქოს ბაზრის სტრუქტურაზე საქართველოში.
წყაროები
- World Health Organization. Tobacco taxation and price policies. Available from: https://www.who.int/teams/health-promotion/tobacco-control/tobacco-taxation
- European Commission. Excise duties on tobacco products. Available from: https://taxation-customs.ec.europa.eu/excise-duties-tobacco_en
- საქართველოს საგადასახადო კოდექსი. აქციზის განაკვეთების ცვლილებები 2026 წლიდან. Available from: https://matsne.gov.ge
