2025 წლის 31 დეკემბრის მდგომარეობით, საქართველოში საფინანსო სექტორის ვალი 1 981 761 ფიზიკურ პირს აქვს, რაც ქვეყნის მოსახლეობის დაახლოებით ნახევარს შეადგენს. ამასთან, „კრედიტინფო საქართველოს“ სტატისტიკის მიხედვით, 369 974 მსესხებელს 30 დღეზე მეტი ვადაგადაცილება უფიქსირდება. ეს მონაცემები მიუთითებს საკრედიტო ვალდებულებების მაღალ გავრცელებაზე და ასახავს საფინანსო სექტორში არსებული ვალის მასშტაბს [1].
მოვლენების აღწერა
„კრედიტინფო საქართველოს“ მიერ გამოქვეყნებული 2025 წლის სტატისტიკის თანახმად, ქვეყნის საფინანსო სექტორში აქტიური მსესხებლების რაოდენობა 1 981 761-ს აღწევს. საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახურის მონაცემებით, ქვეყნის მოსახლეობა 3 704 506 ადამიანს შეადგენს, რაც ნიშნავს, რომ მოსახლეობის მნიშვნელოვანი ნაწილი საფინანსო ვალდებულებებით არის დატვირთული [1], [2].
ამავე მონაცემებით, 369 974 მსესხებელს აქვს 30 დღეზე მეტი ვადაგადაცილება. ეს მაჩვენებელი წარმოადგენს მსესხებელთა დაახლოებით 18.7%-ს. გარდა ამისა, აღნიშნულია, რომ ბოლო ერთი წლის განმავლობაში ვადაგადაცილებული სესხების მქონე ფიზიკური პირების რაოდენობა 1 664-ით გაიზარდა.
ვადაგადაცილების მქონე პირებიდან 95 752 კომერციული ბანკების კლიენტია, ხოლო 302 148 სხვა რეგულირებადი საფინანსო ინსტიტუტების — მათ შორის მიკროსაფინანსო ორგანიზაციებისა და სესხის გამცემი სხვა სუბიექტების — მსესხებელი. დანარჩენი 4 664 პირი სალიზინგო, სამშენებლო და სხვა კომპანიების კლიენტია [1].
კონტექსტი და ფონი
საფინანსო სექტორის განვითარებასთან ერთად საკრედიტო პროდუქტებზე ხელმისაწვდომობა საქართველოში მნიშვნელოვნად გაიზარდა. საკრედიტო რესურსები გამოიყენება როგორც სამომხმარებლო, ისე ბიზნესის განვითარების მიზნებისთვის. თუმცა, საკრედიტო ვალდებულებების ზრდასთან ერთად იზრდება ვადაგადაცილების შემთხვევებიც.
ვადაგადაცილება წარმოადგენს მნიშვნელოვან ეკონომიკურ ინდიკატორს, რომელიც ასახავს მოსახლეობის გადახდისუნარიანობას და ფინანსური სტაბილურობის დონეს. მაღალი ვადაგადაცილების მაჩვენებელი შეიძლება დაკავშირებული იყოს სხვადასხვა ფაქტორთან, მათ შორის ეკონომიკურ პირობებთან, შემოსავლების ცვლილებასთან და ფინანსური ვალდებულებების მოცულობასთან.
დეტალები და ფაქტები
„კრედიტინფო საქართველოს“ მონაცემებით, 2025 წლის დეკემბრის მდგომარეობით, 30 დღეზე მეტი ვადაგადაცილების მქონე ფიზიკური პირების დავალიანება კომერციულ ბანკებში ჯამში 1.202 მილიარდ ლარს შეადგენს. სხვა რეგულირებადი საფინანსო ინსტიტუტების მიმართ დავალიანება 1.619 მილიარდ ლარს აღწევს, ხოლო სალიზინგო კომპანიების მიმართ — 33.6 მილიონ ლარს [1].
საერთო ჯამში, ვადაგადაცილებული სესხების მოცულობა 2.859 მილიარდ ლარს აჭარბებს, რაც საფინანსო სექტორის მიერ გაცემული მთლიანი სესხების დაახლოებით 3.8%-ს შეადგენს.
ამასთან, 2025 წლის ბოლოსთვის საფინანსო სექტორის მიერ გაცემული სესხების საერთო მოცულობა 74.881 მილიარდ ლარს აღწევს, რაც ასახავს საკრედიტო ბაზრის მნიშვნელოვან ზომას და ეკონომიკაში მის როლს.
მსგავსი ეკონომიკური და ფინანსური ტენდენციების შესახებ ინფორმაცია პერიოდულად ქვეყნდება საინფორმაციო პლატფორმაზე https://www.sheniambebi.ge, სადაც წარმოდგენილია ფინანსური სექტორის განვითარების და სტატისტიკური მონაცემების ანალიზი.
საერთაშორისო ან რეგიონული პერსპექტივა
საკრედიტო ვალდებულებების მაღალი დონე არ წარმოადგენს მხოლოდ საქართველოსთვის დამახასიათებელ მოვლენას. სხვადასხვა ქვეყანაში საკრედიტო პროდუქტების ფართო ხელმისაწვდომობა იწვევს მსესხებელთა რაოდენობის ზრდას.
საერთაშორისო პრაქტიკაში საკრედიტო ბაზრის შეფასების ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი ინდიკატორია ვადაგადაცილების დონე. 3.8%-იანი მაჩვენებელი მიუთითებს, რომ ვადაგადაცილებული სესხების წილი მთლიან საკრედიტო პორტფელში შედარებით შეზღუდულია, თუმცა მსესხებელთა რაოდენობის თვალსაზრისით მნიშვნელოვანი მოცულობაა.
საკრედიტო სექტორის განვითარება დაკავშირებულია როგორც ეკონომიკურ ზრდასთან, ისე ფინანსურ რისკებთან, რაც საჭიროებს მონიტორინგს და რეგულირებას შესაბამისი ინსტიტუტების მიერ.
საქართველოს კონტექსტი
საქართველოში საკრედიტო ბაზარი მოიცავს კომერციულ ბანკებს, მიკროსაფინანსო ორგანიზაციებს და სხვა საფინანსო ინსტიტუტებს, რომლებიც უზრუნველყოფენ ფინანსურ რესურსებზე ხელმისაწვდომობას.
ვადაგადაცილების მქონე მსესხებლების მნიშვნელოვანი ნაწილი დაკავშირებულია არა მხოლოდ ბანკებთან, არამედ სხვა ტიპის საფინანსო ინსტიტუტებთანაც, რაც მიუთითებს საკრედიტო სექტორის მრავალფეროვან სტრუქტურაზე.
საფინანსო სექტორის მოცულობის ზრდა და მსესხებელთა რაოდენობის მატება ასახავს ფინანსური სერვისების ხელმისაწვდომობას, თუმცა ასევე მიუთითებს ფინანსური ვალდებულებების მასშტაბზე მოსახლეობაში.
ანალიტიკური, ნეიტრალური შეჯამება
„კრედიტინფო საქართველოს“ მონაცემები აჩვენებს, რომ საკრედიტო ვალდებულებები ფართოდ გავრცელებულია საქართველოში და მოსახლეობის მნიშვნელოვანი ნაწილი დაკავშირებულია საფინანსო სექტორთან. ამასთან, ვადაგადაცილების მაჩვენებელი წარმოადგენს საკრედიტო ბაზრის ერთ-ერთ მნიშვნელოვან ინდიკატორს.
საფინანსო სექტორის მოცულობა და მსესხებელთა რაოდენობა მიუთითებს ფინანსური ბაზრის განვითარებაზე, ხოლო ვადაგადაცილების მაჩვენებლები ასახავს ფინანსური ვალდებულებების შესრულების მიმდინარე მდგომარეობას.
წყაროები
- Creditinfo Georgia. Statistical Data 2025. ხელმისაწვდომია: https://creditinfo.ge
- საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური (საქსტატი). მოსახლეობის სტატისტიკა. ხელმისაწვდომია: https://www.geostat.ge
