სურსათის ეროვნულმა სააგენტომ ქვემო ქართლში, სამეგრელოსა და იმერეთში ჩატარებული სახელმწიფო კონტროლის ფარგლებში გამოავლინა არარეგისტრირებული რძის გადამამუშავებელი საწარმოები, სადაც პროდუქტები იწარმოებოდა სავალდებულო რეგისტრაციისა და სანიტარიულ-ჰიგიენური ნორმების დაცვის გარეშე. სააგენტოს ინფორმაციით, დარღვევები დაფიქსირდა როგორც წარმოების ტექნოლოგიურ პროცესში, ისე პროდუქციის ეტიკეტირებისა და მიკვლევადობის სისტემაში, რის გამოც შესაბამის ობიექტებში საწარმოო პროცესი შეჩერდა და ბიზნესოპერატორები დაჯარიმდნენ.
მოვლენების აღწერა
სურსათის ეროვნული სააგენტოს განცხადებით, სახელმწიფო კონტროლის ღონისძიებები განხორციელდა ქვეყნის სხვადასხვა რეგიონში, კერძოდ ქვემო ქართლში, იმერეთსა და სამეგრელოში. ინსპექტირების შედეგად გამოვლინდა რამდენიმე საწარმო, რომელიც საქმიანობდა სააგენტოსგან მინიჭებული სავალდებულო აღიარებისა და ეკონომიკურ საქმიანობათა რეესტრში რეგისტრაციის გარეშე.
ქვემო ქართლის რეგიონში, ქალაქ ბოლნისში, გრიგოლ ხანძთელის ქუჩაზე მდებარე რძის გადამამუშავებელ ობიექტში სახელმწიფო კონტროლის დროს დადგინდა, რომ ბიზნესოპერატორი არ იყო რეგისტრირებული და საქმიანობდა შესაბამისი ნებართვის გარეშე. სააგენტოს ინფორმაციით, საწარმოში რძის პროდუქტები იწარმოებოდა სანიტარიულ-ჰიგიენური ნორმების დარღვევით, პასტერიზაციისა და სათანადო დეზინფექციის გარეშე.
ინსპექტორებმა ადგილზე აღმოაჩინეს და დალუქეს რძის შემცველი პროდუქტები, მათ შორის ე.წ. „ერბო“, „ნადუღი“ და „კარაქი“. ასევე გამოვლინდა საეჭვო წარმომავლობის რძე და აღდგენილი რძე, რომელიც, სააგენტოს განმარტებით, წარმოებული იყო რძის ფხვნილის გამოყენებით.
იმერეთის რეგიონში, ბაღდათის მუნიციპალიტეტის სოფელ ვარციხეში, კიდევ ერთ არარეგისტრირებულ საწარმოში ხდებოდა ყველის წარმოება შესაბამისი აღიარებისა და რეგისტრაციის გარეშე. ბიზნესოპერატორმა ვერ წარმოადგინა პროდუქციის მიკვლევადობის დამადასტურებელი დოკუმენტაცია და არ იცავდა ეტიკეტირების მოთხოვნებს.
სამეგრელოში, სენაკის მუნიციპალიტეტის სოფელ ნოსირში, შპს „თეთრი დათვი“ ასევე საქმიანობდა რეგისტრაციის გარეშე. სააგენტოს ინფორმაციით, ობიექტში გამოვლინდა როგორც კრიტიკული, ისე არაკრიტიკული შეუსაბამობები, მათ შორის სანიტარიულ-ჰიგიენური ნორმებისა და ეტიკეტირების წესების დარღვევა.
გამოვლენილი დარღვევების საფუძველზე, სურსათის ეროვნული სააგენტოს გადაწყვეტილებით, ბიზნესოპერატორები დაჯარიმდნენ, ხოლო საწარმოო პროცესი შეჩერდა მანამდე, სანამ დარღვევები სრულად არ აღმოიფხვრება.
კონტექსტი და ფონი
სურსათის უვნებლობა წარმოადგენს საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის ერთ-ერთ მნიშვნელოვან კომპონენტს. რძე და რძის პროდუქტები განსაკუთრებით მგრძნობიარეა მიკრობიოლოგიური დაბინძურების მიმართ, რადგან ისინი წარმოადგენს ხელსაყრელ გარემოს ბაქტერიების გამრავლებისთვის [1].
საერთაშორისო ორგანიზაციების, მათ შორის მსოფლიო ჯანდაცვის ორგანიზაციის მონაცემებით, არასათანადო ჰიგიენურ პირობებში წარმოებული რძის პროდუქტები შეიძლება გახდეს ინფექციური დაავადებების გავრცელების წყარო [2]. განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია პასტერიზაციის პროცესი, რომელიც უზრუნველყოფს მავნე მიკროორგანიზმების განადგურებას და პროდუქტის უსაფრთხოებას.
პროდუქციის მიკვლევადობა ასევე წარმოადგენს სურსათის უსაფრთხოების ერთ-ერთ ძირითად პრინციპს. მიკვლევადობის სისტემა უზრუნველყოფს ინფორმაციის არსებობას პროდუქტის წარმოშობის, წარმოებისა და განაწილების შესახებ, რაც მნიშვნელოვანია რისკების მართვისთვის [3].
დეტალები და ფაქტები
სურსათის ეროვნული სააგენტოს ინფორმაციით, გამოვლენილი დარღვევები მოიცავდა რამდენიმე მნიშვნელოვან ასპექტს:
პირველ რიგში, საწარმოები არ იყვნენ რეგისტრირებული ეკონომიკურ საქმიანობათა რეესტრში და არ ჰქონდათ სააგენტოს მიერ მინიჭებული სავალდებულო აღიარება. რეგისტრაცია აუცილებელია იმისათვის, რომ სახელმწიფო უწყებებმა უზრუნველყონ საწარმოების საქმიანობის კონტროლი და სურსათის უსაფრთხოების სტანდარტების დაცვა.
მეორე მნიშვნელოვანი დარღვევა იყო პასტერიზაციის პროცესის არქონა. პასტერიზაცია წარმოადგენს თერმულ დამუშავებას, რომელიც გამოიყენება რძეში არსებული პათოგენური მიკროორგანიზმების განადგურებისთვის [4].
ასევე გამოვლინდა ეტიკეტირების მოთხოვნების დარღვევა, რაც ნიშნავს, რომ მომხმარებელს არ ჰქონდა სრული ინფორმაცია პროდუქტის შემადგენლობისა და წარმოშობის შესახებ.
მიკვლევადობის დოკუმენტაციის არქონა წარმოადგენს სერიოზულ პრობლემას, რადგან ასეთი სისტემის გარეშე შეუძლებელია პროდუქტის წარმოშობისა და უსაფრთხოების დადგენა.
საერთაშორისო ან რეგიონული პერსპექტივა
სურსათის უსაფრთხოების კონტროლი წარმოადგენს საერთაშორისო პრაქტიკის მნიშვნელოვან ნაწილს. ევროპის სურსათის უვნებლობის სააგენტოს მონაცემებით, რეგისტრაცია, სანიტარიული კონტროლი და მიკვლევადობა წარმოადგენს სურსათის უსაფრთხოების სისტემის ძირითად კომპონენტებს [3].
ევროპის კავშირში მოქმედი რეგულაციები ავალდებულებს ყველა სურსათის მწარმოებელს იყოს რეგისტრირებული და დაიცვას ჰიგიენური სტანდარტები, რაც მიზნად ისახავს მომხმარებელთა ჯანმრთელობის დაცვას [5].
მსგავსი კონტროლის ღონისძიებები ხორციელდება მსოფლიოს სხვადასხვა ქვეყანაში, რაც ხელს უწყობს სურსათის უსაფრთხოების უზრუნველყოფას და დაავადებების პრევენციას.
საქართველოს კონტექსტი
საქართველოში სურსათის ეროვნული სააგენტო წარმოადგენს მთავარ ორგანოს, რომელიც პასუხისმგებელია სურსათის უსაფრთხოების კონტროლზე. სააგენტო რეგულარულად ატარებს ინსპექტირებებს, რათა უზრუნველყოს სურსათის წარმოების პროცესის შესაბამისობა დადგენილ სტანდარტებთან.
არარეგისტრირებული საწარმოები წარმოადგენს სერიოზულ რისკს საზოგადოებრივი ჯანმრთელობისთვის, რადგან მათი საქმიანობა არ ექვემდებარება შესაბამის კონტროლს.
მსგავსი შემთხვევები ხაზს უსვამს სურსათის უსაფრთხოების კონტროლის მნიშვნელობას და საზოგადოების ინფორმირების აუცილებლობას, რაც რეგულარულად აისახება საინფორმაციო პლატფორმაზე https://www.sheniambebi.ge.
ანალიტიკური, ნეიტრალური შეჯამება
სურსათის ეროვნული სააგენტოს მიერ ჩატარებული სახელმწიფო კონტროლის შედეგები მიუთითებს, რომ სურსათის უსაფრთხოების რეგულაციების დაცვა წარმოადგენს საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის დაცვის მნიშვნელოვან ელემენტს. არარეგისტრირებული საწარმოების საქმიანობა ზრდის სურსათის დაბინძურების და ჯანმრთელობის რისკებს.
სახელმწიფო კონტროლის ღონისძიებები და რეგულაციების შესრულების უზრუნველყოფა წარმოადგენს მნიშვნელოვან ინსტრუმენტს მომხმარებელთა დაცვისთვის. მსგავსი ინსპექტირებები ხელს უწყობს სურსათის უსაფრთხოების სტანდარტების გაუმჯობესებას და საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის დაცვას.
წყაროები
- World Health Organization. Food safety and dairy products. Available from: https://www.who.int
- World Health Organization. Foodborne diseases. Available from: https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/food-safety
- European Food Safety Authority. Traceability and food safety. Available from: https://www.efsa.europa.eu
- Centers for Disease Control and Prevention. Pasteurization and milk safety. Available from: https://www.cdc.gov
- European Commission. Food hygiene regulations. Available from: https://ec.europa.eu
