როგორ ამოვიცნოთ ფალსიფიცირებული საკვები – მარტივი მეთოდები, რომლებიც ყველა მომხმარებელმა უნდა იცოდეს
დღევანდელ ბაზარზე, სადაც საკვების მრავალფეროვნება მუდმივად იზრდება, მომხმარებლებისთვის სულ უფრო მნიშვნელოვანი ხდება პროდუქტის ხარისხისა და ავთენტურობის კონტროლი. საკვების ფალსიფიკაცია ერთ-ერთი ყველაზე სერიოზული გამოწვევაა თანამედროვე კვების ინდუსტრიაში. ხშირად არაკეთილსინდისიერი მწარმოებლები ან მოვაჭრეები იყენებენ დაბალი ხარისხის ინგრედიენტებს, სინთეტიკურ საღებავებს ან სხვა დანამატებს, რათა პროდუქტი ვიზუალურად უფრო მიმზიდველი გახდეს ან მისი მოცულობა ხელოვნურად გაიზარდოს.
სწორედ ამიტომ მნიშვნელოვანია ვიცოდეთ მარტივი პრაქტიკული მეთოდები, რომლებიც დაგვეხმარება საეჭვო პროდუქტის ამოცნობაში. მსგავსი საკითხები ხშირად განიხილება ისეთ თემებთან ერთად, როგორიცაა საკვების უსაფრთხოების წესები, რადგან მომხმარებლის ინფორმირებულობა მნიშვნელოვან როლს ასრულებს ხარისხიანი საკვების არჩევაში.
ქვემოთ წარმოდგენილია რამდენიმე გავრცელებული შემთხვევა და მარტივი შემოწმების მეთოდები, რომლებიც სახლშიაც შეიძლება გამოიყენოთ.
საკვების ფალსიფიკაციის ყველაზე გავრცელებული ნიშნები
წყლის დამატება რძეში
რძის განზავება წყლით ერთ-ერთი ყველაზე გავრცელებული ფალსიფიკაციის მეთოდია.
შემოწმების მარტივი გზა ასეთია: მოაწვეთეთ რძე პრიალა ზედაპირზე, მაგალითად ფინჯანზე ან გლუვ თეფშზე.
თუ სითხე სწრაფად ჩამოიღვრება და ზედაპირზე არ დატოვებს თეთრ კვალს, დიდი ალბათობით რძე განზავებულია.
რძის ხარისხის შეფასება მნიშვნელოვანია ისეთივე კულინარიულ პროცესებში, როგორიცაა რძის პროდუქტების გამოყენება კერძებში.
სინთეტიკური საღებავები წითელ წიწაკაში
წითელი წიწაკა ხშირად იფერება ქიმიური საღებავებით, რათა ფერი უფრო ინტენსიური გახდეს.
შემოწმების მეთოდი:
ჩაყარეთ მცირე რაოდენობის წიწაკა წყალში.
თუ წყალში სწრაფად ჩნდება მკვეთრი წითელი ზოლები და ფერი მალევე იშლება, არსებობს ეჭვი, რომ პროდუქტი ქიმიურადაა შეღებილი.
წიწაკა ერთ-ერთი მთავარი სანელებელია ქართულ სამზარეულოში და ხშირად გამოიყენება ისეთ კერძებში, როგორიცაა ქართული სანელებლების გამოყენებით მომზადებული კერძები.
მწვანე ბოსტნეულში მალაქიტის მწვანე
ზოგჯერ მწვანე ბოსტნეულს ხელოვნურად აძლიერებენ ფერს ქიმიური საღებავის — მალაქიტის მწვანის — გამოყენებით.
შემოწმება:
დაასველეთ ბამბის ტამპონი მცენარეულ ზეთში და ფრთხილად გადაუსვით ბოსტნეულის ზედაპირს.
თუ ბამბა მწვანედ შეიღება, ეს შეიძლება ნიშნავდეს, რომ ბოსტნეული ხელოვნურადაა დამუშავებული.
სინთეტიკური დანამატები ზაფრანში
ზაფრანი მსოფლიოში ერთ-ერთი ყველაზე ძვირადღირებული სანელებელია და სწორედ ამიტომ ხშირად ხდება მისი ფალსიფიკაცია.
შემოწმება:
ჩაყარეთ ზაფრანის რამდენიმე ძაფი წყალში.
თუ ფერი ძალიან სწრაფად გაიხსნა და წყალი მყისიერად შეფერილობას იღებს, შესაძლებელია, რომ პროდუქტი სინთეტიკური საღებავით იყოს დამუშავებული.
ზაფრანი ხშირად გამოიყენება ისეთ კერძებში, რომლებიც დაკავშირებულია სანელებლების ისტორიასა და კულტურულ ტრადიციებთან.
კასიის ქერქი ნამდვილი დარიჩინის ნაცვლად
ბაზარზე ხშირად იყიდება კასია, რომელიც დარიჩინის მსგავსია, თუმცა განსხვავებული წარმოშობა და არომატი აქვს.
ნამდვილი დარიჩინი:
თხელი ფენებისგან შედგება
უფრო რბილი და დახვეწილი სურნელი აქვს
კასიის ქერქი:
შედარებით სქელია
უფრო მძაფრი და უხეში არომატი ახასიათებს
ციკორი ყავის ფხვნილში
ზოგჯერ ყავის ფხვნილს ციკორის ფხვნილს ურევენ.
შემოწმება:
ჩაყარეთ ყავა ცივ წყალში.
თუ წყალი ძალიან სწრაფად იღებს მუქ ფერს და ნალექი მალევე ჩნდება, შესაძლებელია მასში სხვა მცენარეული ფხვნილიც იყოს შერეული.
ყავის ხარისხი განსაკუთრებულ მნიშვნელობას იძენს ისეთ თემებთან ერთად, როგორიცაა ყავის კულტურა და ტრადიცია.
შაქრის სიროფი თაფლში
თაფლი ერთ-ერთი ყველაზე ხშირად ფალსიფიცირებული პროდუქტია.
შემოწმების მეთოდი:
დააწვეთეთ რამდენიმე წვეთი თაფლი ქაღალდზე და ფრთხილად სცადეთ ანთება.
თუ ქაღალდი სწრაფად იწვის და შავი კვამლი ჩნდება, შესაძლებელია თაფლი შეიცავდეს შაქრის სიროფს.
მარგარინის დამატება კარაქში
ზოგჯერ კარაქში მარგარინი ერევა, რაც პროდუქტის ბუნებრივ თვისებებს ცვლის.
შემოწმება:
დაიდეთ პატარა ნაჭერი კარაქი ხელის გულზე.
ნამდვილი კარაქი სხეულის ტემპერატურაზე სწრაფად იწყებს დნობას.
თუ ის დიდხანს ინარჩუნებს ფორმას, შესაძლებელია მასში სხვა ცხიმიც იყოს შერეული.
ნახმარი ჩაის ფოთლები
ზოგჯერ ჩაის ფოთლებს ხელახლა ამუშავებენ და კვლავ ყიდიან.
შემოწმება:
დაასველეთ ფოთლები ფილტრის ქაღალდზე და გააშრეთ.
თუ ქაღალდი მკვეთრად მუქდება, არსებობს ეჭვი, რომ ფოთლები უკვე გამოყენებული იყო.
პაპაიას თესლი შავ პილპილში
ფალსიფიკაციის ერთ-ერთი მეთოდია შავი პილპილის შერევა პაპაიას თესლებთან.
შემოწმება:
ჩაყარეთ პილპილი წყალში.
ნამდვილი შავი პილპილი ფსკერზე იძირება, ხოლო პაპაიას თესლები ზედაპირზე ამოტივტივდება.
პროფესორ გიორგი ფხაკაძის შეფასება
დავით ტვილდიანის სამედიცინო უნივერსიტეტის პროფესორი, დიპლომირებული მედიკოსი, ჯანდაცვის მაგისტრი და მედიცინის დოქტორი გიორგი ფხაკაძე აღნიშნავს, რომ საკვების ფალსიფიკაცია სერიოზულ გამოწვევად რჩება თანამედროვე საზოგადოებრივი ჯანმრთელობისთვის.
მისი შეფასებით, ქიმიკატებით დამუშავებული ან დაბალი ხარისხის პროდუქტების რეგულარული მოხმარება გრძელვადიან პერსპექტივაში მნიშვნელოვან რისკებს ქმნის. სწორედ ამიტომ მნიშვნელოვანია მომხმარებლების ინფორმირება და მათთვის პრაქტიკული ცოდნის გაზიარება, რათა ყოველდღიური საკვების არჩევა უფრო უსაფრთხო გახდეს.
შეჯამება
საკვების ფალსიფიკაცია თანამედროვე ბაზრის ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი პრობლემაა. მომხმარებლის ინფორმირებულობა და მარტივი შემოწმების მეთოდების ცოდნა ხშირად საშუალებას გვაძლევს თავიდან ავიცილოთ დაბალი ხარისხის ან საეჭვო პროდუქტის შეძენა.
პროდუქტის ყიდვისას სასურველია ყურადღება მივაქციოთ წარმოშობას, ვიზუალურ ნიშნებს და მოვერიდოთ საეჭვო წარმოშობის საკვებს. დამატებითი ინფორმაციისთვის სასარგებლოა გაეცნოთ ისეთ თემებსაც, როგორიცაა საკვების სწორად შენახვის წესები, რადგან ხარისხის შენარჩუნება მხოლოდ წარმოებაზე არ არის დამოკიდებული.
მომხმარებლის სიფრთხილე და ინფორმირებულობა ერთ-ერთი მთავარი ფაქტორია, რომელიც უსაფრთხო კვებას უზრუნველყოფს.
წყაროები
Codex Alimentarius Commission. General Principles of Food Hygiene. Rome: FAO/WHO; 2020.
Fellows PJ. Food Processing Technology: Principles and Practice. 4th ed. Cambridge: Woodhead Publishing; 2017.
Potter NN, Hotchkiss JH. Food Science. 5th ed. Boston: Springer; 1998.
Lawless HT, Heymann H. Sensory Evaluation of Food: Principles and Practices. 2nd ed. New York: Springer; 2010
