მომხმარებელთა ნაწილში გავრცელებული წარმოდგენა, რომ ყვითელი შეფერილობის ქათმის ხორცი ავტომატურად უფრო ცხიმიანი ან „სოფლის ქათამია“, ხშირად არ შეესაბამება რეალობას; სურსათის უვნებლობის სპეციალისტის, ირაკლი არაბულის განმარტებით, ქათმის ფერი შესაძლოა ხელოვნურად იყოს შეცვლილი პიგმენტებით გამდიდრებული საკვების გამოყენებით, რაც ბაზრის მოთხოვნებს უკავშირდება და არა აუცილებლად პროდუქტის კვებით ღირებულებას ან ცხიმიანობას.
მოვლენების აღწერა
სურსათის უვნებლობის სპეციალისტმა ირაკლი არაბულმა მედიასთან საუბარში ყურადღება გაამახვილა მომხმარებელთა ქცევაზე, რომლის მიხედვითაც ყვითელი შეფერილობის ქათამი ხშირად აღიქმება როგორც უფრო ცხიმიანი ან ბუნებრივი წარმოშობის პროდუქტი. მისი თქმით, ბაზარზე არსებობს მოთხოვნა, რომ ქათამს ჰქონდეს მკვეთრი ყვითელი ფერი, რის გამოც ზოგიერთი მწარმოებელი იყენებს პიგმენტებით გამდიდრებულ საკვებს, რომელიც ქათმის კანსა და ცხიმოვან ქსოვილს ფერს უცვლის.
არაბულის განცხადებით, რეალურად „სოფლის ქათამს“ შეიძლება ჰქონდეს გარკვეული ბუნებრივი მოყვითალო შეფერილობა, თუმცა არა ისეთი ინტენსიური, როგორც პიგმენტირებული კვების შემთხვევაში.
კონტექსტი და ფონი
ქათმის ხორცი საქართველოში ერთ-ერთი ყველაზე ფართოდ მოხმარებადი ცილოვანი პროდუქტია, რის გამოც მომხმარებელთა არჩევანი და ბაზრის პრაქტიკა სურსათის უვნებლობისა და ინფორმირებული მოხმარების მნიშვნელოვან ნაწილს წარმოადგენს.
საერთაშორისო პრაქტიკაში ცნობილია, რომ ფრინველის კანისა და ცხიმის შეფერილობა დამოკიდებულია არა მხოლოდ ჯიშზე ან „სოფლის პირობებზე“, არამედ კვებაზე. ფრინველის საკვებში გამოყენებული ბუნებრივი ან დამატებითი პიგმენტები (მაგალითად, კაროტინოიდები) შეიძლება გავლენას ახდენდეს ვიზუალურ იერსახეზე.
ამ ფონზე, მომხმარებელთა მიერ ფერის მიხედვით ხარისხის შეფასება ხშირად ხდება არაზუსტი კრიტერიუმით, რაც სურსათის ბაზარზე კომერციული სტიმულების ერთ-ერთ ფაქტორად რჩება.
დეტალები და ფაქტები
ირაკლი არაბულის განმარტებით, სოფლის ქათამს შეიძლება ჰქონდეს შედარებით მოყვითალო ელფერი, თუმცა სრულად მკვეთრი ყვითელი შეფერილობა, განსაკუთრებით ფეხებსა და თავზე, უფრო ხშირად მიუთითებს პიგმენტირებული საკვების მიღებაზე.
მისივე თქმით:
- ბაზარი ხშირად ითხოვს ვიზუალურად „ყვითელ ქათამს“
- მომხმარებელი ამას უკავშირებს ცხიმიანობას ან ბუნებრივობას
- სინამდვილეში ფერი შესაძლოა ხელოვნურად იყოს შეცვლილი
სპეციალისტები აღნიშნავენ, რომ ქათმის ხორცის ცხიმიანობა უფრო მეტად დამოკიდებულია ფრინველის ასაკზე, კვებაზე, ჯიშსა და მოშენების პირობებზე, ვიდრე მხოლოდ კანის ფერზე.
სურსათის უვნებლობის თვალსაზრისით, პიგმენტების გამოყენება საკვებში რეგულირდება და დასაშვებია მხოლოდ შესაბამისი სტანდარტების დაცვით, თუმცა მომხმარებლისთვის მნიშვნელოვანია იცოდეს, რომ ვიზუალური ნიშნები ყოველთვის არ ასახავს კვებით ღირებულებას.
საერთაშორისო ან რეგიონული პერსპექტივა
ევროკავშირსა და სხვა ქვეყნებში ფრინველის საკვებში პიგმენტების გამოყენება ფართოდ არის განხილული როგორც მარკეტინგული და ტექნოლოგიური პრაქტიკა. მაგალითად, კაროტინოიდების დამატება გამოიყენება კვერცხის გული უფრო მუქი ფერის მისაღებადაც.
ევროპის სურსათის უვნებლობის სააგენტო (EFSA) პერიოდულად აფასებს საკვებში გამოყენებული დანამატების უსაფრთხოებას და ადგენს დასაშვებ ზღვრულ მაჩვენებლებს.
მსგავსი საკითხები განსაკუთრებით აქტუალურია მომხმარებელთა ინფორმირების კუთხით, რადგან პროდუქტის ვიზუალური მახასიათებლები ხშირად განსაზღვრავს ბაზრის მოთხოვნას.
საქართველოს კონტექსტი (თუ რელევანტურია)
საქართველოში სურსათის უვნებლობის სისტემა ეფუძნება კანონმდებლობასა და კონტროლის მექანიზმებს, რომლებიც განსაზღვრავს როგორც ფრინველის წარმოების, ისე ეტიკეტირების და მომხმარებლის ინფორმირების წესებს.
მომხმარებელთა ქცევა ხშირად ფორმირდება ტრადიციული წარმოდგენებით, მაგალითად, რომ „ყვითელი ქათამი სოფლისაა“, რაც ყოველთვის არ შეესაბამება თანამედროვე წარმოების რეალობას.
ასეთი თემების გაშუქება მნიშვნელოვანია ინფორმირებული არჩევანისთვის და საზოგადოებრივი ცნობიერების ასამაღლებლად, მათ შორის საინფორმაციო პლატფორმებზე, როგორიცაა https://www.sheniambebi.ge, სადაც სურსათის ბაზრის საკითხები რეგულარულად განიხილება.
ანალიტიკური, ნეიტრალური შეჯამება
სპეციალისტის შეფასებით, ქათმის ყვითელი შეფერილობა ხშირად არ წარმოადგენს ცხიმიანობის ან ბუნებრივი წარმოშობის პირდაპირ ინდიკატორს და შესაძლოა დაკავშირებული იყოს პიგმენტირებული საკვების გამოყენებასთან. ბაზრის მოთხოვნა ვიზუალურ მახასიათებლებზე გავლენას ახდენს წარმოების პრაქტიკაზე, რის გამოც მომხმარებლისთვის მნიშვნელოვანია იცოდეს, რომ პროდუქტის ხარისხის შეფასება მხოლოდ ფერის მიხედვით ყოველთვის სანდო არ არის.
სურსათის უვნებლობისა და მომხმარებელთა ინფორმირების მიმართულებით მსგავსი საკითხები რჩება აქტუალური, განსაკუთრებით მაშინ, როცა ბაზარზე ვიზუალური ნიშნები მნიშვნელოვან როლს თამაშობს პროდუქტის არჩევაში.
წყაროები
- European Food Safety Authority (EFSA). Scientific opinion on the safety of carotenoids used as feed additives. Available from: https://www.efsa.europa.eu/
- Food and Agriculture Organization (FAO). Poultry development and feed practices. Available from: https://www.fao.org/
- European Commission. Feed additives and regulation in the EU. Available from: https://food.ec.europa.eu/
- Ministry of Environmental Protection and Agriculture of Georgia. Food safety and consumer protection framework. Available from: https://mepa.gov.ge/En/
