საქართველოს ინფრასტრუქტურის სამინისტროს საავტომობილო გზების დეპარტამენტმა გააუქმა 2024 წლის აგვისტოში გამოცხადებული საერთაშორისო ტენდერი, რომელიც რუსთავიდან წითელი ხიდისა და სადახლოს მიმართულებით ახალი მაგისტრალის მშენებლობას ითვალისწინებდა. პროექტის ღირებულება დაახლოებით 250 მილიონ ევროს, ანუ დაახლოებით 790 მილიონ ლარს შეადგენდა და მისი განხორციელება ევროპის საინვესტიციო ბანკის კრედიტით უნდა დაფინანსებულიყო. ოფიციალური განმარტებით, ტენდერის გაუქმების მიზეზი დაბალი კონკურენცია გახდა.
მოვლენების აღწერა
საავტომობილო გზების დეპარტამენტის ინფორმაციით, გაუქმდა როგორც გზის მშენებლობის, ისე პროექტის ზედამხედველი კომპანიის შერჩევის საერთაშორისო ტენდერი.
პროექტი 2024 წელს გამოცხადდა ევროპის საინვესტიციო ბანკის წესების შესაბამისად და მისი მიზანი იყო რუსთავიდან სამხრეთის მიმართულებით ახალი ოთხზოლიანი მაგისტრალის მშენებლობა.
გეგმის მიხედვით, ტენდერში გამარჯვებული კომპანია 2025 წლის დასაწყისში უნდა გამოვლენილიყო, ხოლო სამშენებლო სამუშაოები იმავე წელს უნდა დაწყებულიყო.
თუმცა კონკურენციის დაბალი დონე ოფიციალურ მიზეზად დასახელდა, რის გამოც ტენდერის პროცედურა შეწყდა.
კონტექსტი და ფონი
საქართველოში საგზაო ინფრასტრუქტურის განვითარება ერთ-ერთ მნიშვნელოვან მიმართულებად მიიჩნევა სატრანსპორტო პოლიტიკის ფარგლებში. ბოლო წლებში განხორციელებული პროექტების მიზანი ქვეყნის რეგიონებს შორის კავშირის გაუმჯობესება და საერთაშორისო სატრანსპორტო დერეფნების განვითარებაა.
რუსთავი–წითელი ხიდისა და სადახლოს მიმართულებით დაგეგმილი მაგისტრალი მნიშვნელოვანი პროექტი იყო, რადგან აღნიშნული გზები აკავშირებს საქართველოს როგორც სომხეთთან, ისე აზერბაიჯანთან.
არსებული გზები ამ მიმართულებით ძირითადად ორზოლიანია და მრავალი მონაკვეთი დასახლებულ პუნქტებში გადის, რაც ტრანსპორტის მოძრაობას ხშირად ანელებს.
ახალი მაგისტრალის პროექტი სწორედ ამ პრობლემის შემცირებას და გზის გამტარიანობის გაზრდას ისახავდა მიზნად.
დეტალები და ფაქტები
პროექტის ფარგლებში დაგეგმილი იყო 61.3 კილომეტრის სიგრძის ოთხზოლიანი მაგისტრალის მშენებლობა.
გზა რამდენიმე მონაკვეთად იყო დაყოფილი და ოთხ ლოტს მოიცავდა.
პირველი მონაკვეთი რუსთავიდან ალგეთის მიმართულებით უნდა აშენებულიყო. მისი სიგრძე 21 კილომეტრი იყო და პროექტის მიხედვით მოძრაობის მაქსიმალური სიჩქარე საათში 120 კილომეტრს უნდა მიეღწია.
მეორე მონაკვეთი ალგეთიდან წითელი ხიდის მიმართულებით 10.9 კილომეტრს მოიცავდა და იგივე ტექნიკური პარამეტრებით უნდა აშენებულიყო.
მესამე მონაკვეთი ალგეთიდან არაფლოს მიმართულებით 13 კილომეტრის სიგრძის იყო.
მეოთხე მონაკვეთი არაფლოდან სადახლოს მიმართულებით უნდა აშენებულიყო და მისი სიგრძე 16.3 კილომეტრს შეადგენდა.
ყველა მონაკვეთის შემთხვევაში მაგისტრალის სიგანე ოთხ ზოლს მოიცავდა, თითოეული ზოლის სიგანე კი 3.75 მეტრი უნდა ყოფილიყო.
პროექტის ერთ-ერთი მიზანი იყო სატრანსპორტო ნაკადების გადამისამართება ისე, რომ გზა გვერდს აუარებდა მჭიდროდ დასახლებულ ტერიტორიებს.
საერთაშორისო ან რეგიონული პერსპექტივა
მსგავსი საგზაო პროექტები ხშირად ფინანსდება საერთაშორისო საფინანსო ინსტიტუტების მიერ. ევროპის საინვესტიციო ბანკი ერთ-ერთი მთავარი ინსტიტუტია, რომელიც ინფრასტრუქტურულ პროექტებს სხვადასხვა ქვეყანაში აფინანსებს.
ბანკის პროგრამები მიზნად ისახავს სატრანსპორტო ქსელების განვითარებას, ეკონომიკური კავშირის გაძლიერებას და რეგიონებს შორის ლოგისტიკური შესაძლებლობების გაუმჯობესებას.
საერთაშორისო პრაქტიკაში ინფრასტრუქტურული პროექტების ტენდერებში კონკურენციის მაღალი დონე მნიშვნელოვან ფაქტორად მიიჩნევა, რადგან იგი უზრუნველყოფს როგორც ფინანსურ ეფექტიანობას, ისე ტექნიკური სტანდარტების დაცვას.
თუ ტენდერში მონაწილე კომპანიების რაოდენობა შეზღუდულია, ხშირ შემთხვევაში პროცედურა ხელახლა გამოცხადდება ან გადაიხედება.
საქართველოს კონტექსტი
რუსთავიდან სამხრეთის მიმართულებით დაგეგმილი მაგისტრალი საქართველოს სატრანსპორტო ქსელში მნიშვნელოვან როლს უნდა შეესრულებინა.
ეს მიმართულება დაკავშირებულია როგორც რეგიონულ ვაჭრობასთან, ისე სატრანზიტო გადაზიდვებთან. ახალი გზის მშენებლობა სატვირთო და სამგზავრო ტრანსპორტის მოძრაობის გამარტივებას უნდა უზრუნველყოფდა.
მთავრობამ პროექტის მოსამზადებლად გასულ წელს არაერთი ადმინისტრაციული გადაწყვეტილება მიიღო. მათ შორის იყო გზის მონაკვეთებზე არსებული მიწის ნაკვეთების სავალდებულო წესით გამოსყიდვა, რაც ინფრასტრუქტურული პროექტებისთვის დამახასიათებელი პროცედურაა.
ინფრასტრუქტურული პროექტების მიმდინარეობისა და ეკონომიკურ პროცესებთან დაკავშირებული სიახლეები პერიოდულად ქვეყნდება საინფორმაციო პლატფორმაზე https://www.sheniambebi.ge, სადაც განხილულია ქვეყნის სატრანსპორტო და ეკონომიკური განვითარების თემები.
ანალიტიკური, ნეიტრალური შეჯამება
რუსთავი–წითელი ხიდისა და სადახლოს მიმართულებით დაგეგმილი მაგისტრალის მშენებლობის ტენდერის გაუქმება მიუთითებს ინფრასტრუქტურული პროექტების განხორციელების პროცესში არსებულ გამოწვევებზე, მათ შორის საერთაშორისო ტენდერებში კონკურენციის დონეზე.
პროექტი, რომლის მიზანი რეგიონული სატრანსპორტო კავშირის გაუმჯობესება იყო, ამ ეტაპზე შეჩერებულია.
მომდევნო ნაბიჯები დამოკიდებული იქნება იმაზე, თუ რა ფორმით განახლდება ტენდერის პროცედურა და როგორ გადაწყდება პროექტის განხორციელების საკითხი. მსგავსი ინფრასტრუქტურული ინიციატივები, როგორც წესი, დაკავშირებულია როგორც ეკონომიკურ განვითარებასთან, ისე საერთაშორისო სატრანსპორტო დერეფნების ფუნქციონირებასთან.
წყაროები
- საქართველოს საავტომობილო გზების დეპარტამენტი. ინფრასტრუქტურული პროექტების ოფიციალური ინფორმაცია.
https://roads.gov.ge - European Investment Bank. Transport infrastructure financing programmes.
https://www.eib.org - საქართველოს ინფრასტრუქტურის სამინისტრო. საგზაო ინფრასტრუქტურის განვითარების პროექტები.
https://mrdi.gov.ge
