შაბათი, მაისი 18, 2024
მთავარიშენი ექიმირა არის ნეირომრავალფეროვნება – 7 რჩევა ფსიქოლოგისგან

რა არის ნეირომრავალფეროვნება – 7 რჩევა ფსიქოლოგისგან

რა არის ნეირომრავალფეროვნება?
ნეირომრავალფეროვნება შედარებით ახალი ცნებაა და ეფუძნება იდეას, რომ ადამიანების განცდები და გარე სამყაროსთან ინტერაქცია ბევრი განსხვავებული გზით არის შესაძლებელი, რომ არ არსებობს  ერთადერთი ,,სწორი“ სწავლის, აზროვნების, ან მოქცევის წესი. მნიშვნელოვანი მომენტი ამ პერსპექტივაში არის ის, რომ აღნიშნული განსხვავებები არ განიხილება როგორც დეფიციტი, არამედ, ეს არის ნერვული სისტემის განსხვავებული ტიპი, რომლითაც ადამიანი ცხოვრობს და რომლის საშუალებითაც ურთიერთქმედებს გარშემომყოფებთან და გარემოსთან, ხშირად, მთელი ცხოვრების მანძილზე.
რა მდგომარეობები ხვდება ამ კატეგორიაში?
ნეირომრავლფეროვნების პერსპექტივაში განიხილება უკლებლივ ყველა ადამიანი, თუმცა ყველაზე ხშირად ამ ქუდის ქვეშ მოიაზრებენ ისეთ მდგომარეობებს, როგორიცაა ყურადღების დეფიციტისა და ჰიპექტიურობის სინდრომი, აუტიზმის სპექტრის აშლილობა, დისლექსია, დისკალკულია, დასწავლის სირთულეები, ენის განვითარების დარღვევა, ტიკური აშლილობები, მათ შორის, ჟილ და ლა ტურეტის სინდრომი.

საინტერესოა, რომ ნეირომრავალფეროვნების მოძრაობა ჯერ კიდევ 90-იან წლებში შეიქმნა. მოძრაობის მიზანი იყო და ეხლაც არის, ამ მიმართულებით ცნობიერების ამაღლება, მიმღებლობის და ინკლუზიის გაზრდა, ამ მდგომარეობებთან დაკავშირებული სტიგმის აღმოფხვრა. ამდენად, იდეების საწყისები უფრო სოციალურია, თუმცა დღეს, აღნიშნული იდეა გავრცელებულია და მიღებულია როგორც ფსიქოლგთა, ისე სამედიცინო და საგანმანათლებლო წრეებშიც. აღნიშნული მიმართულებით ხორციელდება ბევრი კვლევითი და საგანმანათლებლო პროექტი, რომლებიც მიზნად ისახავს კლინიკურ სფეროში მოღვაწე სპეციალისტების და საზოგადოების მხრიდან სხვადასხვა ნევროლოგიური მდგომარეობების და სინდრომების მიმართ დამოკიდებულებისა და შეხედულების მოდიფიკაციას, ასევე ამ მიმართულებით არსებული არასწორი მოსაზრებების ე.წ მითების გაქარწყლებას.

როგორია ნეიროტიპური ადამიანები?
ნეიროტიპური ადამიანები, არიან ადამიანები ნერვული სისტემის ტიპური (ანუ ჩვეულებრივ ყველაზე ხშირი, მოსალოდნელი) განვითარების პატერნით. რაც, ცხადია, შესწავლილია და შეფასების პროცესში სწორედ ამ მოსალოდნელ პატერნს დარდება თითოეული ბავშვის განვითარება ან მოზრდილის ფუნქციონირება. ამ შემთხვევაში იგულისხმება ფიზიკური, შემეცნებითი, ემოციური და პიროვნული სფეროების განვითარება. რა თქმა უნდა თითოეული ინდივიდი უნიკალურია და აქვს საკუთარი განვითარების ტრაექტორია და ტემპი, თუმცა გარკვეული ეტაპის გავლა ტიპური ნერვული სისტემის შემთხვევაში მსგავსად ხდება და განსხვავება მინიმალურია. მოზრდილობაში ასეთ ადამიანებს, როგორც წესი არ უჩნდებათ განცდა, რომ მათი ტვინი ძალიან გასხვავებულად ფუნქციონირებს.
განსხვავებული ნერვული სისტემა ყოველთვის ბავშვობის ასაკიდანვე აქვს ადამიანს?
როგორც აღვნიშნე, ნეირომრავალფეროვნება მოიაზრებს განსხვავებული ნერვული სისტემის ტიპებს და ამ ქოლგის ქვეშ ხვდება როგორც ბავშვობის ასაკიდან არსებული და მუდმივი მდგომარეობები, ასევე ცხოვრების მანძილზე შეძენილი მდგომარეობებიც, როგორიცაა ქალა-ტვინის ტრავმა, ეპილეფსია, გაფანტული სკლეროზი, ან ნებისმიერი სხვა მდგომარეობა, რომელიც შეეხება ნერვული სისტემის ფუნქციონირებას. თუმცა უფრო ხშირად ნეირომრავალფეროვნების ქვეშ, მოიაზრება მდგომარეობები, რომელიც ადამიანს აქვს დაბადებიდან და მთელი ცხოვრება. შესაბამისად, განსხვავებული სწავლის ტემპი, პრობლემებთან გამკლავების გზები და განსხვავებული ქცევაც ექნებათ ცხოვრების ყველა ეტაპზე.

განსაკუთრებით საყურადღებოა ბავშვობის პერიოდი, რადგან ნერვული სისტემა ჯერ კიდევ ჩამოყალიბების პროცესშია და ამ ეტაპზე მნიშვნელოვანია, ერთის მხრივ სწორი მხარდაჭერა ბავშვის, რომ მაქსიმალურად გავუადვილოთ გარემოსთან ადაპტაცია, მეორეს მხრივ მშობლების, მასწავლებლების და სამედიცინო პერსონალის განათლება და საზოგადოების ცნობიერების ამაღლება, რაც მათაც გაუადვილებს ინტერქაციას ნეიროგანსხვავებულ ადამიანებთან და სტრესის ხარისხსსაც შეამცირებს.

შემდგომი მნიშვნელოვანი ეტაპია მოზარდობის ე.წ თინეიჯერობის პერიოდი. ამ პერიოდში, ნერვული სისტემა მნიშვნელოვან ცვლილებებს განიცდის და განსაკუთრებით მოწყვლადია სოციალური ურთიერთობების და ემოციური სფეროები. ვინაიდან, თავის ტვინის ის უბნები, რომლებიც პასუხიმგებელია იმპულსის კონტროლზე, რისკების შეფასებაზე, სოციალური სიტუაციის შეფასებასა და  საკუთარი მოქმედებების შედეგების განჭვრეტაზე ჯერ კიდევ  ფორმირების პროცესშია. აქედან გამომდინარე, მოზარდების განსაკუთრებით მოწყვლად პოპულაციაა ემოციური სფეროს აშლილობების მხრივ, როგორიცაა შფოთვითი აშლილობები, გუნება-განწყობილების აშლილობები, მაგალითად დეპრესია. ამ შემთხვევაში, ნეიროგანსხავვებული მოზარდები, ცხადია, მეტად მოწყვლადები არიან, რადგან თუ არ მოხდა დროულად განსხვავების დადგენა, გარშემომყოფებს მცდარად აქვთ მათგან ტიპური ქცევის, ტიპური ემოციური რეაგირების ან გარკვეული აკადემიური მიღწევების მოლოდინი და თუ მოზარდი ამ მოლოდინს არ მართლებს, თუ  მას არ აქვს შესაბამისი მხარდაჭერა ოჯახის, სკოლის და თანატოლების მხრიდან, რიგ შემთხვევევბში ამას შესაძლოა მოჰყვეს მთელი რიგი პრობლემები როგორიცაა მაღალი შფოთვა, დეპრესიული გუნება ან ქცევითი პრობლემები.
როგორია სტუდენტობა?
ეს კიდევ ერთი მნიშვნელოვანი ეტაპია, როდესაც ადამიანი იძენს პროფესიას და თანდათან ხდება სრულიად დამოუკიდებელი მშობლებისგან. საბედნიეროდ დღეს ქვეყნის წამყვანი უნივერსიტეტების დიდ უმრავლესობას შექმნილი აქვს ფსიქიკური კონსულტირების ცენტრები, რომლებიც შეიქმნა ერასმუსის პროგრამის ფარგლებში ევროკავშირის მხარდაჭერით.  სადაც სტუდენტებს საშუალება ეძლევათ მიიღონ კვალიფიციური პროფესიონალის კონსულტაცია, მოხდეს საჭიროების შემთხვევაში სტუდენტების გადამისამართება დეტალურ შეფასებაზე, მათი ფსიქოგანათლება და ფსიქოლოგიური მხარდაჭერის უზრუნველყოფა.
რა პრობლემებს აწყდებიან ასეთი ადამიანები?
ნეიროგანსხვავებული ადამიანების ერთ-ერთი მთავარი პრობლემა არის სხვა ადამიანების მოლოდინები. რადგან ეს არის მოსახლეობის მცირე ნაწილი. ხშირად, ადამიანებს აქვთ მოლოდინები და განწყობა, რომ ასეთი პირი უნდა იქცეოდეს, ფიქრობდეს და განიცდიდეს, როგორც ნეიროტიპური. ამ მოლოდინებიდან გამომდინარე, განსხვავებულ ადამიენბს უწევთ ე. წ ,,შენიღბვა“  ანუ ცდილობენ მოერგონ ამ მოლოდინებს და საზოგადოებრივ მოთხოვნებს. ამ შემთხვევაში, ისინი განსაკუთრებით აკონტროლებენ ქცევას და ემოციურ გამოვლინებებს, რაც გრძელვადიან პერსპექტივაში იწვევს ძლიერ ზეგავლენას მათ ფსიქიკურ და ფიზიკურ ჯანმრთელობაზე: მაღალ შფოთვას, გამოფიტვას, იდენტობის დაკარგვას, დეპრესიას, სუიციდურ აზრებს, ფსიქოსომატურ გამოვლინებებს და ა.შ.
1. პირველ რიგში მდგომარეობის იდენტიფიცირება, ნეიროგანსხვავებულობის გამოვლენა,  ასეთის არსებობის შემთხვევაში; რაც მისცემს საშუალებას, მშობლებს, მასწავლებლებს და სხვა ადამიანებს დაუჭირონ მხარი და ბევრ სტრესულ სიტუაციას აარიდონ ნეიროგანსხვავებული ადამიანი.
2. ფიზიკური, ფსიქიკური განვითარების სტიმულირება- მაქსიმალურად ოპტიმალური გარემოს მოწყობა ნერვული სისტემის გაძლიერების მიზნით,
3. სენსორული და ემოციური რეგულაციის ხელშეწყობა
4. ძლიერ მხარეებზე დაფუძნებული ბუნებრივი სწავლების მეთოდები, ინკლუზიური განათლება;
5. სოციალური კავშირების შეძენის და შენარჩუნების ხელშეწყობა;
6. ფიზიკური და ფსიქიკური  კეთილდღეობის  და დამოუკიდებლობის ხელშეწყობა;
7. განსხვავებული შესაძლებლობების და ნეირორესურსის ადამიანების პატივისცემა, მიმღებლობა და ცნობიერების ამაღლება.

წყარო: https://fortuna.ge

მასალის გამოყენების პირობები
author avatar
Dr Giorgi Pkhakadze
პროფესორი გიორგი ფხაკაძე, მედიცინის დოქტორი, საზოგადოებრივი ჯანდაცვის მაგისტრი, ფილოსოფიის მეცნიერებათა დოქტორი ანთროპოლოგიისა და საზოგადოებრივი ჯანდაცვის საკითხებში. “შენი ექიმი"-ს დამფუძნებელი. #drpkhakadze #sheniekimi
მსგავსი სიახლეები
ბერძნული კუნძული კიმოლოსი: მსოფლიოში ყველაზე სუფთა წყალი

ბერძნული კუნძული კიმოლოსი: მსოფლიოში ყველაზე სუფთა წყალი

17 May, 2024
საუკეთესო აქტივობები რუმინეთში

საუკეთესო აქტივობები რუმინეთში

16 May, 2024
ითაკა – საბერძნეთის ნაკლებად დატვირთული უმშვენიერესი კუნძული

ითაკა – საბერძნეთის ნაკლებად დატვირთული უმშვენიერესი კუნძული

16 May, 2024
„მიყვარხართ და მენატრებით“ – რომელ არხზე გავა თათია შარანგიას გადაცემა „სთორი“, რომელიც ტელეეკრანს დღეს დაუბრუნდება

„მიყვარხართ და მენატრებით“ – რომელ არხზე გავა თათია შარანგიას გადაცემა „სთორი“, რომელიც ტელეეკრანს დღეს დაუბრუნდება

18 მაისი 2024
გიორგი ყიფშიძე მამაზე: „იმედი მაქვს მაპატიებს ამ ინტერვიუს!!! მე უკვე ვაპატიე რაზეც ბრაზი მქონდა!

გიორგი ყიფშიძე მამაზე: „იმედი მაქვს მაპატიებს ამ ინტერვიუს!!! მე უკვე ვაპატიე რაზეც ბრაზი მქონდა!

18 მაისი 2024
გარდაიცვალა ჯანდაცვის ყოფილი მინისტრი ავთანდილ ჯორბენაძე

გარდაიცვალა ჯანდაცვის ყოფილი მინისტრი ავთანდილ ჯორბენაძე

17 მაისი 2024
სიდნეის ოპერის თეატრი – არქიტექტურული ძეგლი, რომელიც “იუნესკოს” მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაშია

სიდნეის ოპერის თეატრი – არქიტექტურული ძეგლი, რომელიც “იუნესკოს” მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაშია

მაისი 18, 2024
რა შეცდომები დაასახელეს ექსპერტებმა აბაზანის დიზაინში

რა შეცდომები დაასახელეს ექსპერტებმა აბაზანის დიზაინში

მაისი 18, 2024
5 რჩევა სახლის ეფექტურად ორგანიზებისთვის

5 რჩევა სახლის ეფექტურად ორგანიზებისთვის

მაისი 17, 2024
ტყე – კაცობრიობის აკვანი და მარჩენალი

ტყე – კაცობრიობის აკვანი და მარჩენალი

მაისი 16, 2024
ხეხილის განოყიერებისას საჭიროა: დარ­გვის­წინა, ახალგაზრდა და მსხმოიარე ნარგა­ვე­ბის განოყიერება

ხეხილის განოყიერებისას საჭიროა: დარ­გვის­წინა, ახალგაზრდა და მსხმოიარე ნარგა­ვე­ბის განოყიერება

მაისი 16, 2024
ხეხილის რწყვის ვადები, ნორმები და წესები

ხეხილის რწყვის ვადები, ნორმები და წესები

მაისი 16, 2024
ვიდეო: „ბაუნტი“ და საღეჭი რეზინა მაჩუქა. მერე მითხრა, ვერ ხვდები, რომ მიყვარხარო?.. ვუპასუხე, „მეც ის, რაც შენ თქვი“ – თამუნა ნიკოლაძის სიყვარულის ისტორია

ვიდეო: „ბაუნტი“ და საღეჭი რეზინა მაჩუქა. მერე მითხრა, ვერ ხვდები, რომ მიყვარხარო?.. ვუპასუხე, „მეც ის, რაც შენ თქვი“ – თამუნა ნიკოლაძის სიყვარულის ისტორია

16 მაისი 2024
ვინ არის გოგონა დროშით, რომელიც რუსთაველის გამზირზე ამაყად მიაბიჯებდა

ვინ არის გოგონა დროშით, რომელიც რუსთაველის გამზირზე ამაყად მიაბიჯებდა

16 მაისი 2024
„ეს კაცი მამაჩემია, პოლკოვნიკი, აგვისტოს ომში დაცემული ქართველი გმირი… მოგმართოთ მათ, ვინც ბრტყელ-ბრტყელი სიტყვებით მამაჩემის სადღეგრძელოს დალევა და მისი გმირობის ქება წესად იქციეთ: აი, ბრძოლის ველი, აი, თქვენი სამშობლო… მამაჩემის სიკვდილი უაზრო არ ყოფილა!” – ვალერი ელიზბარაშვილი

„ეს კაცი მამაჩემია, პოლკოვნიკი, აგვისტოს ომში დაცემული ქართველი გმირი… მოგმართოთ მათ, ვინც ბრტყელ-ბრტყელი სიტყვებით მამაჩემის სადღეგრძელოს დალევა და მისი გმირობის ქება წესად იქციეთ: აი, ბრძოლის ველი, აი, თქვენი სამშობლო… მამაჩემის სიკვდილი უაზრო არ ყოფილა!” – ვალერი ელიზბარაშვილი

15 მაისი 2024
გელათის სამონასტრო კომპლექსი საქართველოს დიდებულ წარსულში და დავით აღმაშენებლის ბრწყინვალე ეპოქაში გამოგზაურებთ

გელათის სამონასტრო კომპლექსი საქართველოს დიდებულ წარსულში და დავით აღმაშენებლის ბრწყინვალე ეპოქაში გამოგზაურებთ

მაისი 16, 2024
მოწა­მე­თა – მთებითა და სიმწვანეებით გარშემორტყმული, საქართველოს ნამდვილი კულტურული საგანძურია

მოწა­მე­თა – მთებითა და სიმწვანეებით გარშემორტყმული, საქართველოს ნამდვილი კულტურული საგანძურია

მაისი 16, 2024
განსაკუთრებით პოპულარულია ტურისტებისა და მთამსვლელებისთვის

განსაკუთრებით პოპულარულია ტურისტებისა და მთამსვლელებისთვის

მაისი 15, 2024
21 მარტის ასტროლოგიური პროგნოზი

21 მარტის ასტროლოგიური პროგნოზი

მარტი 21, 2024
18 მარტის ასტროლოგიური პროგნოზი

18 მარტის ასტროლოგიური პროგნოზი

მარტი 18, 2024
ზოდიაქოს ნიშნები, რომლებსაც ყველაზე სუფთა აურა აქვთ

ზოდიაქოს ნიშნები, რომლებსაც ყველაზე სუფთა აურა აქვთ

მაისი 17, 2024
რატომ არის სასარგებლო თაფლიანი წყლის დალევა

რატომ არის სასარგებლო თაფლიანი წყლის დალევა

მაისი 18, 2024
მარწყვის ტორტის რეცეპტი – მარტივია, სცადეთ!

მარწყვის ტორტის რეცეპტი – მარტივია, სცადეთ!

მაისი 17, 2024
პიცის მარტივი ცომი – რეცეპტი შენთვის

პიცის მარტივი ცომი – რეცეპტი შენთვის

მაისი 17, 2024
ექსკლუზიური ინტერვიუ ფსიქოლოგ ინგა ბლესსთან, რომელმაც დეკორის შექმნის ჰობი საინტერესო საქმიანობად აქცია ✨️

ექსკლუზიური ინტერვიუ ფსიქოლოგ ინგა ბლესსთან, რომელმაც დეკორის შექმნის ჰობი საინტერესო საქმიანობად აქცია ✨️

მაისი 18, 2024
მონიკა ბელუჩიმ დემნა გვასალიას შექმნილი სამოსი მოირგო

მონიკა ბელუჩიმ დემნა გვასალიას შექმნილი სამოსი მოირგო

მაისი 18, 2024
Netflix-ის ყველაზე ნახვადი შოუს SQUID GAME-ის მეორე სეზონი 2024 წლის ბოლომდე გამოვა

Netflix-ის ყველაზე ნახვადი შოუს SQUID GAME-ის მეორე სეზონი 2024 წლის ბოლომდე გამოვა

მაისი 17, 2024
WIZZ AIR EURO 2024-ისთვის საქართველოდან გერმანიის მიმართულებით სპეციალურ რეისებს ამატებს

WIZZ AIR EURO 2024-ისთვის საქართველოდან გერმანიის მიმართულებით სპეციალურ რეისებს ამატებს

18 მაისი 2024
გინდათ დასვენება კარიბის ზღაპრულ სანაპიროზე ბიუჯეტურად? – მოგზაური ირაკლი ნინუა პუნტა კანადან გიზიარებთ რჩევებს

გინდათ დასვენება კარიბის ზღაპრულ სანაპიროზე ბიუჯეტურად? – მოგზაური ირაკლი ნინუა პუნტა კანადან გიზიარებთ რჩევებს

18 მაისი 2024
აკადემიურ ხარისხზე უმჯობესი 10 ყველაზე მაღალანაზღაურებადი სადიპლომო კურსი ინდოეთში

აკადემიურ ხარისხზე უმჯობესი 10 ყველაზე მაღალანაზღაურებადი სადიპლომო კურსი ინდოეთში

17 მაისი 2024
ვერა – თბილისის უძველესი უბანი

ვერა – თბილისის უძველესი უბანი

მაისი 17, 2024
თბილისში 17 მაისის მსვლელობასთან დაკავშირებით გარკვეულ ქუჩებზე ტრანსპორტის გადაადგილება შეიზღუდა

თბილისში 17 მაისის მსვლელობასთან დაკავშირებით გარკვეულ ქუჩებზე ტრანსპორტის გადაადგილება შეიზღუდა

მაისი 17, 2024
თბილისის მერიის მიერ შშმ პირებისთვის გადაცემული საკურორტო ვაუჩერების გამოყენება 15 სექტემბრის ჩათვლითაა შესაძლებელი – გაეცანით დეტალებს

თბილისის მერიის მიერ შშმ პირებისთვის გადაცემული საკურორტო ვაუჩერების გამოყენება 15 სექტემბრის ჩათვლითაა შესაძლებელი – გაეცანით დეტალებს

მაისი 16, 2024
- Advertisement -spot_img

ბოლო სიახლეები

Verified by MonsterInsights