კვირა, მაისი 19, 2024
მთავარიშენი ექიმიფუნქციური ნერვული აშლილობა იშვიათი დაავადებების ნუსხაშია შეტანილი

ფუნქციური ნერვული აშლილობა იშვიათი დაავადებების ნუსხაშია შეტანილი

თანამედროვე მედიცინა ამ სახელწოდებით ისეთ პათოლოგიურ მდგომარეობას მოიხსენიებს, რომელსაც  ნერვული სისტემის ამა თუ იმ დაავადებისთვის დამახასიათებელი სიმპტომები აქვს, თუმცა ლაბორატორიულ– ინსტრუმენტული კვლევები ცენტრალური და პერიფერიული ორგანოების დაზიანებას გამორიცხავს.

ფუნქციური ნერვული აშლილობა იშვიათი დაავადებების ნუსხაშია შეტანილი, თუმცა საერთაშორისო მონაცემებით ირკვევა, რომ ნევროლოგთან ამბულატორიული ვიზიტის მიზეზთა ტოპათეულში შედის, რაც მას ისეთივე აქტუალურს ხდის როგორიც, მაგალითად, პარკინსონის დაავადება ან გაფანტული სკლეროზია.
ფუნქციური ნერვული აშლილობის სინონიმებია:

• კონვერტაციის დარღვევა;

• ფსიქოგენური კრუნჩხვა ` მოძრაობის დარღვევა;

• დისოციაციური კრუნჩხვა ` მოტორული აშლილობა;

• არაეპილეფსიური კრუნჩხვა.

დაავადება ნერვული სისტემის მუშაობის დარღვევით არის გამოწვეული და არა ორგანული დაზიანებით. დარღვეულია თავის ტვინსა და პერიფერიულ ნერვებს შორის საინფორმაციო სიგნალების გაგზავნა და მიღება.

სხვა იშვიათი დაავადებების მსგავსად, ფუნქციური ნევროლოგიური აშლილობის ზუსტი მიზეზი დღემდე უცნობია. ფროიდი და მისი თანამოაზრეები მას ნევროლოგიური სიმპტომების მქონე ფსიქიკურ აშლილობად მიიჩნევდნენ, თუმცა 2000-იანი წლების შემდეგ ჩატარებულმა ნეირომეცნიერულმა კვლევებმა დარღვევის სპეციფიკური ნიშნები გამოავლინა და ის ცალკე ნოზოლოგიად გამოყვეს.

არასაკმარისი ცოდნის გამო ფუნქციურ ნერვულ აშლილობას დიდი ხნის განმავლობაში უგულებელყოფდნენ ექიმები და მკვლევრები, მაგრამ დღეს მას უკვე სათანადო ყურადღება ექცევა, რადგან უნარშეზღუდულობისა და სიცოცხლის ხარისხის დაქვეითების ერთ-ერთი მიზეზია და შესაძლოა, ქრონიკული დაღლილობისა და ტკივილის სინდრომების განვითარება მოჰყვეს.

ვის და რატომ ემართება
დაავადების გავრცელების ზუსტი სტატისტიკა უცნობია. საერთაშორისო მონაცემებით, ყოველწლიურად 100 000-დან 2-5 შემთხვევა ფუნქციური ნერვული აშლილობის წილად მოდის. დაავადებამ ცხოვრების ნებისმიერ ეტაპზე შეიძლება იჩინოს თავი, თუმცა იშვიათად გვხვდება ათ წლამდე. განსაკუთრებით ხშირია მოზარდ ასაკში და უმეტესად მდედრობითი სქესის წარმომადგენლებს აღენიშნებათ.

ფუნქციური ნერვული დარღვევის უშუალო მიზეზი, როგორც ვთქვით, უცნობია. მის განვითარებაში წვლილი შეაქვთ განსაზღვრულ ბიოლოგიურ, ფსიქოლოგიურ და სოციალურ ფაქტორებს, რომელთაგან ზოგიერთი ტვინს ავადმყოფობის მიმართ მეტად მოწყვლადს ხდის, ზოგი გამშვები მექანიზმის როლს ასრულებს, ზოგი კი მდგომარეობის გაუმჯობესებას უშლის ხელს. ბიოლოგიური ფაქტორი (ფიზიკური ტრავმა, ტკივილი, ინფექცია) ნერვული აშლილობის ყველაზე ცნობილი გამშვები მექანიზმია, შფოთვის პანიკური შეტევა, დეპრესია და ბავშვობის ტრავმა კი ფსიქოლოგიურ რისკფაქტორებს განეკუთვნება. რაც შეეხება სოციალურ ფაქტორებს, არასრულფასოვანი ოჯახური ცხოვრება და სამსახურის სიძულვილი პათოლოგიურ მდგომარეობის უფრო მეტად ამძიმებს. თუმცა ხაზგასმით უნდა ითქვას, რომ ზემოთ ჩამოთვლილი რისკფაქტორების მქონე ყველა ადამიანს ფუნქციური ნერვული აშლილობა არ უვითარდება, ისევე როგორც არავინაა მისგან დაზღვეული.

როგორ ვლინდება
მეცნიერები თავის ტვინს ხშირად კომპიუტერს ადარებენ, რათა უკეთ აგვიხსნან ამ ორგანოს მუშაობასთან დაკავშირებული ესა თუ ის საკითხი. კომპიუტერის მსგავსად, თავის ტვინსაც აქვს ისეთი “ნაწილები”, რომელთა საშუალებითაც ის საკუთარ სტრუქტურებთან, გარე სამყაროსა და სხეულის სხვა ნაწილებთან ამყარებს კავშირს. ნერვული სისტემის ფუნქციური აშლილობის დროს ტვინის “პროგრამულ” ნაწილში ხარვეზებია, რომლებიც განსაზღვრული სიმპტომებით ვლინდება. ეს სიმპტომები სხვადასხვა პაციენტთან სხვადასხვა სიხშირითა და ინტენსივობით იჩენს თავს. უმეტესობა უჩივის ე.წ. დისოციაციურ შეტევებს (დისსოციატივე ატტაცკ) – უეცარ უნებლიე ხანმოკლე მოძრაობებს, რომლებიც ხშირად ეპილეფსიურ გულყრას ჰგავს, თუმცა, მისგან განსხვავებით, თავის ტვინის ანომალიური ელექტრული აქტივობა არ უდევს საფუძვლად. ამ ტიპის შეტევები უმეტესად ახალგაზრდა ქალებთან გვხვდება და მკურნალობას მეტ-ნაკლებად ემორჩილება.

მოძრაობის ფუნქციურმა აშლილობამ შესაძლოა გამოიწვიოს სიარულის სირთულე, ტრემორი (კიდურების უკინტროლო კანკალი ან სისუსტე), დისტონია (კუნთების უნებლიე შეკუმშვა, რომელიც ვლინდება ნელი განმეორებითი მოძრაობებით ან უჩვეულო პოზით), ზოგჯერ – მთელი სხეულის პარალიზი. არსებობს ფუნქციური აშლილობის გამომხატველი სხვა სახის სიმპტომებიც, რომლებიც მოიცავს თავბრუხვევას, სენსორულ პრობლემებს (მხედველობის, მგრძნობელობისა და სმენის დაქვეითება), მეტყველების დარღვევას და კოგნიტიურ პრობლემებს (დაბნეულობა, მოძრაობის კოორდინაციის დარღვევა, ხანმოკლე ან ხანგრძლივი მეხსიერების დაქვეითება, განსჯის უნარისა და იდენტობის დაკარგვა). ფაქტობრივად, ტვინის მიერ კონტროლირებადი ნებისმიერი ფუნქცია შეიძლება დაირღვეს. ზოგჯერ ირღვევა შინაგანი ორგანოების (შარდის ბუშტის) მუშაობაც.

თუმცა, როგორც უკვე ვთქვით, ფუნქციური ნერვული აშლილობა რეალური პათოლოგიური მდგომარეობაა ჭეშმარიტი სიმპტომებით, რომელთა მართვა და პაციენტის მდგომარეობის გაუმჯობესება შესაძლებელია.

როგორ ისმება დიაგნოზი
თანამედროვე მიდგომით, ფუნქციური ნერვული აშლილობის დიაგნოზს შემდეგი კრიტერიუმების საფუძველზე სვამენ:

• ერთი ან მეტი სიმპტომი, რომლებიც ვლინდება ნებაყოფლობითი მოტორული (კუნთების მოძრაობას) ან სენსორული (მხედველობა, სმენა, შეხება, გემო, ყნოსვა) ფუნქციის მოშლით და აქვეითებს სიცოცხლის ხარისხს;

• სათანადო კვლევებით ორგანული ნერვული დაავადების გამორიცხვა.

მომდევნო ნაბიჯი იმ (ბიოლოგიური, ფსიქოლოგიური, სოციალური) რისკფაქტორების გამოვლენაა, რომლებსაც შეუძლია, ხელი შეუწყოს აშლილობის განვითარებას ან დაამძიმოს ის.

როგორ მკურნალობენ
ფუნქციური ნერვული დაავადების მკურნალობა კომპლექსური და ხანგრძლივი პროცესია. მისი ძირითადი მიზანი ტვინის “გადამზადებაა”. ვინაიდან პრობლემა ისაა, რომ ტვინსა და ნერვებს შორის ინფორმაციის მიმოცვლაა დარღვეული, მკურნალობა ნორმალური ფუნქციების ხელახლა დასწავლას ისახავს მიზნად. ამ აშლილობის სამკურნალო ჯადოსნური წამალი არ არსებობს. უფრო მეტიც: ფარმაკოთერაპია მხოლოდ გამოხატული დეპრესიისა და შფოთვის დროს ერთვება საქმეში. უმეტესად საჭიროა მულტიდისციპლინური გუნდის (ნევროლოგი, ფსიქიატრი, ფსიქოლოგი, ოკუპაციური თერაპევტი, ფიზიკური თერაპევტი) შექმნა და თითოეული პაციენტისთვის მკურნალობის ინდივიდუალური გეგმის შემუშავება.

წყარო:

მასალის გამოყენების პირობები
author avatar
Dr Giorgi Pkhakadze
პროფესორი გიორგი ფხაკაძე, მედიცინის დოქტორი, საზოგადოებრივი ჯანდაცვის მაგისტრი, ფილოსოფიის მეცნიერებათა დოქტორი ანთროპოლოგიისა და საზოგადოებრივი ჯანდაცვის საკითხებში. “შენი ექიმი"-ს დამფუძნებელი. #drpkhakadze #sheniekimi
მსგავსი სიახლეები
ბერძნული კუნძული კიმოლოსი: მსოფლიოში ყველაზე სუფთა წყალი

ბერძნული კუნძული კიმოლოსი: მსოფლიოში ყველაზე სუფთა წყალი

17 May, 2024
საუკეთესო აქტივობები რუმინეთში

საუკეთესო აქტივობები რუმინეთში

16 May, 2024
ითაკა – საბერძნეთის ნაკლებად დატვირთული უმშვენიერესი კუნძული

ითაკა – საბერძნეთის ნაკლებად დატვირთული უმშვენიერესი კუნძული

16 May, 2024
„მიყვარხართ და მენატრებით“ – რომელ არხზე გავა თათია შარანგიას გადაცემა „სთორი“, რომელიც ტელეეკრანს დღეს დაუბრუნდება

„მიყვარხართ და მენატრებით“ – რომელ არხზე გავა თათია შარანგიას გადაცემა „სთორი“, რომელიც ტელეეკრანს დღეს დაუბრუნდება

18 მაისი 2024
გიორგი ყიფშიძე მამაზე: „იმედი მაქვს მაპატიებს ამ ინტერვიუს!!! მე უკვე ვაპატიე რაზეც ბრაზი მქონდა!

გიორგი ყიფშიძე მამაზე: „იმედი მაქვს მაპატიებს ამ ინტერვიუს!!! მე უკვე ვაპატიე რაზეც ბრაზი მქონდა!

18 მაისი 2024
გარდაიცვალა ჯანდაცვის ყოფილი მინისტრი ავთანდილ ჯორბენაძე

გარდაიცვალა ჯანდაცვის ყოფილი მინისტრი ავთანდილ ჯორბენაძე

17 მაისი 2024
გზამკვლევი გაზაფხულზე სახლის საფუძვლიანად დასასუფთავებლად

გზამკვლევი გაზაფხულზე სახლის საფუძვლიანად დასასუფთავებლად

მაისი 18, 2024
სიდნეის ოპერის თეატრი – არქიტექტურული ძეგლი, რომელიც “იუნესკოს” მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაშია

სიდნეის ოპერის თეატრი – არქიტექტურული ძეგლი, რომელიც “იუნესკოს” მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაშია

მაისი 18, 2024
რა შეცდომები დაასახელეს ექსპერტებმა აბაზანის დიზაინში

რა შეცდომები დაასახელეს ექსპერტებმა აბაზანის დიზაინში

მაისი 18, 2024
ტყე – კაცობრიობის აკვანი და მარჩენალი

ტყე – კაცობრიობის აკვანი და მარჩენალი

მაისი 16, 2024
ხეხილის განოყიერებისას საჭიროა: დარ­გვის­წინა, ახალგაზრდა და მსხმოიარე ნარგა­ვე­ბის განოყიერება

ხეხილის განოყიერებისას საჭიროა: დარ­გვის­წინა, ახალგაზრდა და მსხმოიარე ნარგა­ვე­ბის განოყიერება

მაისი 16, 2024
ხეხილის რწყვის ვადები, ნორმები და წესები

ხეხილის რწყვის ვადები, ნორმები და წესები

მაისი 16, 2024
რა საიდუმლოებას ინახავს ბერების მიერ აშენებული ახალი ათონი, რომელიც სტალინის საყვარელი ადგილი იყო

რა საიდუმლოებას ინახავს ბერების მიერ აშენებული ახალი ათონი, რომელიც სტალინის საყვარელი ადგილი იყო

18 მაისი 2024
რატომ არის წვიმის წყლის შეგროვება აკრძალული აშშ–სა და კანადაში?

რატომ არის წვიმის წყლის შეგროვება აკრძალული აშშ–სა და კანადაში?

18 მაისი 2024
იცოდით, რატომ ატარებდნენ ჩინეთში მამაკაცები ნაწნავს გაპარსულ თავზე ?

იცოდით, რატომ ატარებდნენ ჩინეთში მამაკაცები ნაწნავს გაპარსულ თავზე ?

18 მაისი 2024
გელათის სამონასტრო კომპლექსი საქართველოს დიდებულ წარსულში და დავით აღმაშენებლის ბრწყინვალე ეპოქაში გამოგზაურებთ

გელათის სამონასტრო კომპლექსი საქართველოს დიდებულ წარსულში და დავით აღმაშენებლის ბრწყინვალე ეპოქაში გამოგზაურებთ

მაისი 16, 2024
მოწა­მე­თა – მთებითა და სიმწვანეებით გარშემორტყმული, საქართველოს ნამდვილი კულტურული საგანძურია

მოწა­მე­თა – მთებითა და სიმწვანეებით გარშემორტყმული, საქართველოს ნამდვილი კულტურული საგანძურია

მაისი 16, 2024
განსაკუთრებით პოპულარულია ტურისტებისა და მთამსვლელებისთვის

განსაკუთრებით პოპულარულია ტურისტებისა და მთამსვლელებისთვის

მაისი 15, 2024
21 მარტის ასტროლოგიური პროგნოზი

21 მარტის ასტროლოგიური პროგნოზი

მარტი 21, 2024
18 მარტის ასტროლოგიური პროგნოზი

18 მარტის ასტროლოგიური პროგნოზი

მარტი 18, 2024
ზაფხული ბედნიერებით დაიწყება: როგორი ცვლილებები ელის ზოდიაქოს ამ 3 ნიშანს

ზაფხული ბედნიერებით დაიწყება: როგორი ცვლილებები ელის ზოდიაქოს ამ 3 ნიშანს

მაისი 18, 2024
მოამზადეთ ალუბლის ტარტი დარიჩინით

მოამზადეთ ალუბლის ტარტი დარიჩინით

მაისი 18, 2024
რა არის კვებითი აშლილობა

რა არის კვებითი აშლილობა

მაისი 18, 2024
რატომ არის სასარგებლო თაფლიანი წყლის დალევა

რატომ არის სასარგებლო თაფლიანი წყლის დალევა

მაისი 18, 2024
ვარსკვლავები, რომლებიც გვიჩვენებენ, რომ ჩვენი ჭაღარა თმის არ უნდა შეგვრცხვეს

ვარსკვლავები, რომლებიც გვიჩვენებენ, რომ ჩვენი ჭაღარა თმის არ უნდა შეგვრცხვეს

მაისი 18, 2024
ექსკლუზიური ინტერვიუ ფსიქოლოგ ინგა ბლესსთან, რომელმაც დეკორის შექმნის ჰობი საინტერესო საქმიანობად აქცია ✨️

ექსკლუზიური ინტერვიუ ფსიქოლოგ ინგა ბლესსთან, რომელმაც დეკორის შექმნის ჰობი საინტერესო საქმიანობად აქცია ✨️

მაისი 18, 2024
მონიკა ბელუჩიმ დემნა გვასალიას შექმნილი სამოსი მოირგო

მონიკა ბელუჩიმ დემნა გვასალიას შექმნილი სამოსი მოირგო

მაისი 18, 2024
20 მარტივი გადაწყვეტილება ბევრი ნივთის ჩემოდანში ჩასატევად

20 მარტივი გადაწყვეტილება ბევრი ნივთის ჩემოდანში ჩასატევად

18 მაისი 2024
WIZZ AIR EURO 2024-ისთვის საქართველოდან გერმანიის მიმართულებით სპეციალურ რეისებს ამატებს

WIZZ AIR EURO 2024-ისთვის საქართველოდან გერმანიის მიმართულებით სპეციალურ რეისებს ამატებს

18 მაისი 2024
გინდათ დასვენება კარიბის ზღაპრულ სანაპიროზე ბიუჯეტურად? – მოგზაური ირაკლი ნინუა პუნტა კანადან გიზიარებთ რჩევებს

გინდათ დასვენება კარიბის ზღაპრულ სანაპიროზე ბიუჯეტურად? – მოგზაური ირაკლი ნინუა პუნტა კანადან გიზიარებთ რჩევებს

18 მაისი 2024
ვერა – თბილისის უძველესი უბანი

ვერა – თბილისის უძველესი უბანი

მაისი 17, 2024
თბილისში 17 მაისის მსვლელობასთან დაკავშირებით გარკვეულ ქუჩებზე ტრანსპორტის გადაადგილება შეიზღუდა

თბილისში 17 მაისის მსვლელობასთან დაკავშირებით გარკვეულ ქუჩებზე ტრანსპორტის გადაადგილება შეიზღუდა

მაისი 17, 2024
თბილისის მერიის მიერ შშმ პირებისთვის გადაცემული საკურორტო ვაუჩერების გამოყენება 15 სექტემბრის ჩათვლითაა შესაძლებელი – გაეცანით დეტალებს

თბილისის მერიის მიერ შშმ პირებისთვის გადაცემული საკურორტო ვაუჩერების გამოყენება 15 სექტემბრის ჩათვლითაა შესაძლებელი – გაეცანით დეტალებს

მაისი 16, 2024
- Advertisement -spot_img

ბოლო სიახლეები

Verified by MonsterInsights