სამშაბათი, მაისი 21, 2024
მთავარიბლოგირას ნიშნავს ინფორმირებული თანხმობა მედიცინაში - თქვენს უფლებებს სამართლის დოქტორი, ნინო...

რას ნიშნავს ინფორმირებული თანხმობა მედიცინაში – თქვენს უფლებებს სამართლის დოქტორი, ნინო ლიპარტია გაგაცნობთ

《შენი უფლებების》ფარგლებში გთავაზობთ ნინო ლიპარტიას სტატიას, რომელიც გახლავთ ადვოკატი, სამართლის დოქტორი, პროფესორი, “საქართველოს ადვოკატები დამოუკიდებელი პროფესიისათვის” თავმჯდომარე.

ნინო ლიპარტია განმარტავს, რას ნიშნავს ინფორმირებული თანხმობა მედიცინაში:

“ინფორმირებული თანხმობის არსი მდგომარეობს შემდეგში –  მეოცე საუკუნის 40-იანი წლებიდან პაციენტის ავტონომიურობის უფლებას განსაკუთრებული მნიშვნელობა მიენიჭა. მისი ერთ-ერთი გამოხატულებაა სავალდებულო თანხმობის არსებობა სამედიცინო ჩარევის ან ექსპერიმენტში ჩართვასთან დაკავშირებით.

სრულწლოვანი, ჯანმრთელი ფსიქიკის მქონე პაციენტის თანხმობა სამედიცინო მკურნალობის დაწყების წინაპირობაა და მედიცინის ფუნდამენტური პრინციპია.

ინფორმირებული თანხმობა:

ა) ამტკიცებს და იცავს პაციენტის ავტონომიურობის უფლებას;

ბ) ხაზს უსვამს პაციენტის ღირსებას;

გ) ინფორმირებული ჩართულობა გავლენას ახდენს სამედიცინო სერვისის ხარისხზე;

დ) პაციენტის თანხმობის სავალდებულოობა ამცირებს უფლების ბოროტად გამოყენების შანსს.

პაციენტის ინფორმირებული თანხმობა, როგორც ტერმინი, მეოცე საუკუნის მეორე ნახევარში დამკვიდრდა.

ტერმინი „ნებაყოფლობითი თანხმობა“ ნიურნბერგის კოდექსით დადგინდა. ის მიიღეს მეორე მსოფლიო ომის დასრულების შემდგომ, ნაცისტური რეჟიმის ექიმების მსჯავრდების შედეგად, რომლითაც დადგინდა, რომ ისინი საკონცენტრაციო ბანაკში მოხვედრილ პირებზე ახორციელებდნენ შემაძრწუნებელ სამედიცინო ექსპერიმენტებს.

ნიურნბერგის კოდექსით დადგენილ იქნა ადამიანებზე კვლევის განხორციელებისას სავალდებულო 10 ყველაზე მნიშვნელოვანი ეთიკური პრინციპი, რომლებიც გათვალისწინებული იყო 1947 წელს გერმანელი ექიმების მიმართ საერთაშორისო სისხლის სამართლის სასამართლოს მიერ მიღებულ გადაწყვეტილებაში.

ინფორმირებული თანხმობის მიღება წინ უძღვის სამედიცინო მომსახურების გაწევას. პაციენტის უფლებების შესახებ კანონის მიხედვით, მისი მიღება აუცილებელია შემდეგი სამედიცინო მომსახურების გაწევისას:

ა) ნებისმიერი ქირურგიული ოპერაცია, გარდა მცირე ქირურგიული მანიპულაციებისა;

ბ) აბორტი;

გ) ქირურგიული კონტრაცეფცია – სტერილიზაცია;

დ) მაგისტრალური სისხლძარღვების კათეტერიზაცია;

ე) ჰემოდიალიზი და პერიტონეული დიალიზი;

ვ) ექსტრაკორპორული განაყოფიერება;

ზ) გენეტიკური ტესტირება;

თ) გენური თერაპია;

ი) სხივური თერაპია;

კ) ავთვისებიანი სიმსივნეების ქიმიოთერაპია;

ლ) ყველა სხვა შემთხვევაში, თუ სამედიცინო მომსახურების გამწევი საჭიროდ თვლის წერილობით ინფორმირებულ თანხმობას.

პაციენტისთვის მიწოდებული ინფორმაციის შინაარსს, გადაცემის წესს, დროსა და ადგილს არსებითი მნიშვნელობა ენიჭება.

ინფორმაციული თანხმობის დოქტრინა ხაზს უსვამს შემდეგ მნიშვნელოვან კომპონენტებს:

ინფორმაციის მიწოდება, გაგება, ნებაყოფლობითობა, კომპეტენცია და შეთანხმება შემოთავაზებული პროცედურის ან ჩარევის შესახებ.

გამოხატული თანხმობა შეიძლება გაცხადებულ იქნას ვერბალურად ან წერილობით. ნებისმიერი ფორმის თანხმობისას აუცილებელია ჩანდეს, რომ პაციენტი დაეთანხმა კონკრეტულ ჩარევას. აუცილებელია დასტურდებოდეს, რომ იგი იყო ფსიქიკურად ჯანმრთელი, ფლობდა შესაბამის ცოდნას და გაიაზრა შემოთავაზებული სამედიცინო ან ქირურგიული მკურნალობის შესახებ.

პაციენტის წერილობითი ინფორმირებული თანხმობის ფორმა სამედიცინო მომსახურების გაწევაზე ივსება ერთობლივად პაციენტისა და ექიმის მიერ, მას შემდეგ, რაც მკურნალი ექიმი მიაწოდებს პაციენტს ამომწურავ ინფორმაციას სამედიცინო მომსახურების არსისა და საჭიროების შესახებ.

ექიმმა პაციენტს ასევე უნდა განუმარტოს:

ა) სამედიცინო მომსახურების მოსალოდნელი შედეგები;

ბ) პაციენტის ჯანმრთელობისა და სიცოცხლისათვის ამ მომსახურებასთან დაკავშირებული რისკი;

გ) განზრახული სამედიცინო მომსახურების სხვა, ალტერნატიული ვარიანტები და ამ უკანასკნელთა თანმხლები რისკი და შესაძლო ეფექტიანობა;

დ) სამედიცინო მომსახურებაზე უარის თქმის მოსალოდნელი შედეგები;

ე) სამედიცინო მომსახურებასთან დაკავშირებული ფინანსური და სოციალური საკითხები.

იმ შემთხვევაში, როდესაც პაციენტს არ შეუძლია თანხმობის მიცემა, – ფორმას ავსებს და თანხმობის მიღება ხდება პაციენტის ნათესავის ან კანონიერი წარმომადგენლისაგან. ამ უკანასკნელთა არარსებობის შემთხვევაში ექიმი აკეთებს ჩანაწერს პაციენტის სამედიცინო ბარათში, რომ სამედიცინო მომსახურების გაწევაზე ინფორმირებული თანხმობის მოპოვება შეუძლებელი აღმოჩნდა.

ინფორმირებული თანხმობის არარსებობა პაციენტის მხრიდან ქონებრივი და არაქონებრივი ზიანისათვის კომპენსაციის მოთხოვნის საფუძველი შეიძლება გახდეს, რომელიც გამოწვეულია პაციენტის უფლებების დარღვევით.

ამასთან დაკავშირებით, სასამართლომ განმარტა, რომ „ნებისმიერ გონიერ ინდივიდს აქვს უფლება, დამოუკიდებლად გადაწყვიტოს საკუთარი სხეულის ბედი. სამედიცინო ჩარევისას ექიმის მიერ ამ უფლების უგულებელყოფა შეურაცხყოფს მის პიროვნულ ღირსებას. პაციენტის უფლება ინფორმაციაზე, როგორც ადამიანური ღირსების განმსაზღვრელი ელემენტი, თავსდება სამოქალაქო კოდექსის მე-18 მუხლის დაცვის სფეროში და მის ხელყოფას იწვევს. სწორედ ღირსების შელახვის გამო დაეკისრა მოპასუხეს მორალური ზიანის ანაზღაურება.“

აღნიშნული გადაწყვეტილებით, ხაზი გაესვა, რომ  პაციენტს აქვს უფლება, მიიღოს შეთავაზებული მკურნალობა, უარი განაცხადოს მასზე ან უკან გამოითხოვოს მისი გაცხადებული თანხმობა.

ამ პროცესის დროს სამედიცინო დაწესებულება ვალდებულია, პატივი სცეს პაციენტის ღირსებას, არ მოახდინოს მისი თვითგამოხატვის უფლების ხელყოფა და ჩარევა განახორციელოს მხოლოდ მის მიერ გაცნობიერებული გადაწყვეტილების მიღების შემდგომ.

 

 

მასალის გამოყენების პირობები
author avatar
Dr Giorgi Pkhakadze
პროფესორი გიორგი ფხაკაძე, მედიცინის დოქტორი, საზოგადოებრივი ჯანდაცვის მაგისტრი, ფილოსოფიის მეცნიერებათა დოქტორი ანთროპოლოგიისა და საზოგადოებრივი ჯანდაცვის საკითხებში. “შენი ექიმი"-ს დამფუძნებელი. #drpkhakadze #sheniekimi
მსგავსი სიახლეები
ბერძნული კუნძული კიმოლოსი: მსოფლიოში ყველაზე სუფთა წყალი

ბერძნული კუნძული კიმოლოსი: მსოფლიოში ყველაზე სუფთა წყალი

17 May, 2024
საუკეთესო აქტივობები რუმინეთში

საუკეთესო აქტივობები რუმინეთში

16 May, 2024
ითაკა – საბერძნეთის ნაკლებად დატვირთული უმშვენიერესი კუნძული

ითაკა – საბერძნეთის ნაკლებად დატვირთული უმშვენიერესი კუნძული

16 May, 2024
გულიკო ჩაფიძე გარდაიცვალა

გულიკო ჩაფიძე გარდაიცვალა

20 მაისი 2024
რადიო „პოზიტივის“ დღის ამბები 20 მაისს

რადიო „პოზიტივის“ დღის ამბები 20 მაისს

20 მაისი 2024
„ვგიჟდები ამ ქალზე. ან როგორი არტისტია, ან როგორი მოქალაქეა, ან რა ადამიანია, ან რა პროფესიონალია“ – დათო ლიკლიკაძე ეკა მჟავანაძეს

„ვგიჟდები ამ ქალზე. ან როგორი არტისტია, ან როგორი მოქალაქეა, ან რა ადამიანია, ან რა პროფესიონალია“ – დათო ლიკლიკაძე ეკა მჟავანაძეს

20 მაისი 2024
სამზარეულოს  8 ნივთი, რომელიც თქვენს სახლს კეთილდღეობასა და ფულს მოუტანს

სამზარეულოს 8 ნივთი, რომელიც თქვენს სახლს კეთილდღეობასა და ფულს მოუტანს

მაისი 19, 2024
როგორ ვაქციოთ ბუხარი ინტერიერის ცენტრად? – რამდენიმე საინტერესო რჩევა

როგორ ვაქციოთ ბუხარი ინტერიერის ცენტრად? – რამდენიმე საინტერესო რჩევა

მაისი 19, 2024
✨️ანტიკური მოოქროვილი ანტიკვარი ბირმადან ✨️ განთავსებულია თბილისში, პროფესორ გიორგი ფხაკაძის რეზიდენციაში

✨️ანტიკური მოოქროვილი ანტიკვარი ბირმადან ✨️ განთავსებულია თბილისში, პროფესორ გიორგი ფხაკაძის რეზიდენციაში

მაისი 19, 2024
მათთვის, ვინც ვენახის გაშენებას აპირებს

მათთვის, ვინც ვენახის გაშენებას აპირებს

მაისი 20, 2024
20 მაისს ფუტკრის მსოფლიო დღე აღინიშნება

20 მაისს ფუტკრის მსოფლიო დღე აღინიშნება

მაისი 20, 2024
„ვაზო, შვილივით ნაზარდო…“

„ვაზო, შვილივით ნაზარდო…“

მაისი 20, 2024
„საბედისწერო შეცდომა იყო სტურუას რომ ვუთხარი უარი „მეფე ლირში“ თამაშზე…იმ წამს ისე მოიქცა ერთი პიროვნება, ახალგაზრდა რეჟისორი, თვითონ სტურუას მოყვანილი… ამ ახალგაზრდა რეჟისორმა მაშინ ჩემი კარიერა დაღუპა”- ია ნინიძე

„საბედისწერო შეცდომა იყო სტურუას რომ ვუთხარი უარი „მეფე ლირში“ თამაშზე…იმ წამს ისე მოიქცა ერთი პიროვნება, ახალგაზრდა რეჟისორი, თვითონ სტურუას მოყვანილი… ამ ახალგაზრდა რეჟისორმა მაშინ ჩემი კარიერა დაღუპა”- ია ნინიძე

20 მაისი 2024
პირველკლასელთა საყოველთაო რეგისტრაცია დაიწყო

პირველკლასელთა საყოველთაო რეგისტრაცია დაიწყო

20 მაისი 2024
რა საიდუმლოებას ინახავს ბერების მიერ აშენებული ახალი ათონი, რომელიც სტალინის საყვარელი ადგილი იყო

რა საიდუმლოებას ინახავს ბერების მიერ აშენებული ახალი ათონი, რომელიც სტალინის საყვარელი ადგილი იყო

18 მაისი 2024
„დიდგორს“ სამუზეუმო ანსამბლის სტატუსი მიენიჭა

„დიდგორს“ სამუზეუმო ანსამბლის სტატუსი მიენიჭა

მაისი 20, 2024
ზღაპრული „შუაგული“ – ტბა, გულის ფორმის კუნძული, ბაღი, კოტეჯები

ზღაპრული „შუაგული“ – ტბა, გულის ფორმის კუნძული, ბაღი, კოტეჯები

მაისი 20, 2024
აიაზ­მა ის­ტო­რი­უ­ლი თრი­ა­ლე­თის უძ­ვე­ლე­სი სო­ფე­ლია

აიაზ­მა ის­ტო­რი­უ­ლი თრი­ა­ლე­თის უძ­ვე­ლე­სი სო­ფე­ლია

მაისი 20, 2024
21 მარტის ასტროლოგიური პროგნოზი

21 მარტის ასტროლოგიური პროგნოზი

მარტი 21, 2024
18 მარტის ასტროლოგიური პროგნოზი

18 მარტის ასტროლოგიური პროგნოზი

მარტი 18, 2024
ჩვენს ირგვლივ იგიზგიზებს ცეცხლი, იქნება უამრავი ომი… ბევრი რამ შეიცვლება“- მიხეილ ცაგარელის პროგნოზი მომავალზე

ჩვენს ირგვლივ იგიზგიზებს ცეცხლი, იქნება უამრავი ომი… ბევრი რამ შეიცვლება“- მიხეილ ცაგარელის პროგნოზი მომავალზე

მაისი 20, 2024
მოამზადეთ ჯანსაღი ყაბაყის პიცა

მოამზადეთ ჯანსაღი ყაბაყის პიცა

მაისი 20, 2024
მოამზადეთ ნუთელა მარტივად

მოამზადეთ ნუთელა მარტივად

მაისი 20, 2024
5 სასმელი ორგანიზმის გასაწმენდად – მათი დამზადება მარტივად შეგიძლიათ

5 სასმელი ორგანიზმის გასაწმენდად – მათი დამზადება მარტივად შეგიძლიათ

მაისი 20, 2024
როგორია მზისგან დამცავი საშუალებების ტიპები და მათი მოქმედების მექანიზმები

როგორია მზისგან დამცავი საშუალებების ტიპები და მათი მოქმედების მექანიზმები

მაისი 20, 2024
რატომ უნდა გამოვიყენოთ მზისგან დამცავი კრემი

რატომ უნდა გამოვიყენოთ მზისგან დამცავი კრემი

მაისი 20, 2024
პროდუქტები, რომლებიც ყველაზე მარტივად აფუჭებს კბილის ემალს

პროდუქტები, რომლებიც ყველაზე მარტივად აფუჭებს კბილის ემალს

მაისი 20, 2024
მიგრაცია – ქვეყნის განვითარების მასტიმულირებელი თუ შემაფერხებელი ფაქტორი?

მიგრაცია – ქვეყნის განვითარების მასტიმულირებელი თუ შემაფერხებელი ფაქტორი?

20 მაისი 2024
10 რამ, რაც რომში მოგზაურობისას უნდა გააკეთოთ

10 რამ, რაც რომში მოგზაურობისას უნდა გააკეთოთ

20 მაისი 2024
დუშანბესა და თბილისს შორის რეგულარული პირდაპირი ფრენები იწყება

დუშანბესა და თბილისს შორის რეგულარული პირდაპირი ფრენები იწყება

20 მაისი 2024
ვერა – თბილისის უძველესი უბანი

ვერა – თბილისის უძველესი უბანი

მაისი 17, 2024
თბილისში 17 მაისის მსვლელობასთან დაკავშირებით გარკვეულ ქუჩებზე ტრანსპორტის გადაადგილება შეიზღუდა

თბილისში 17 მაისის მსვლელობასთან დაკავშირებით გარკვეულ ქუჩებზე ტრანსპორტის გადაადგილება შეიზღუდა

მაისი 17, 2024
თბილისის მერიის მიერ შშმ პირებისთვის გადაცემული საკურორტო ვაუჩერების გამოყენება 15 სექტემბრის ჩათვლითაა შესაძლებელი – გაეცანით დეტალებს

თბილისის მერიის მიერ შშმ პირებისთვის გადაცემული საკურორტო ვაუჩერების გამოყენება 15 სექტემბრის ჩათვლითაა შესაძლებელი – გაეცანით დეტალებს

მაისი 16, 2024
- Advertisement -spot_img

ბოლო სიახლეები

Verified by MonsterInsights