შაბათი, მაისი 18, 2024
მთავარიშენი ფიტნესირა უნდა ვიცოდეთ ჩვენი სამოტოტიპის შესახებ? - რა არის პრობლემა?

რა უნდა ვიცოდეთ ჩვენი სამოტოტიპის შესახებ? – რა არის პრობლემა?

რა უნდა ვიცოდეთ ჩვენი სამოტოტიპის შესახებ?

(კაცის სომატოტიპოლოგია)

ადამიანი ოდესღაც ველური ბუნების ნაწილი იყო და მისთვის მაღალი აქტივობა ფიზიკური გადარჩენისთვის აუცილებელი გახდა.

ტექნიკური პროგრესის ფონზე ფიზიკური აქტივობა ნელ-ნელა უკანა პლანზე გადავიდა, მაგრამ ადამიანის ორგანიზმის გამართული ფუნქციონირებისთვის ის აუცილებელი და შეუცვლელია. უამრავი კვლევა ცხადყოფს, თუ რა მნიშვნელოვანი როლი აქვს ჯანსაღი ცხოვრების წესს ადამიანის ცხოვრებასა და მის ხარისხზე, ეს იქნება ფიზიკური კონდენცია, იმუნური სისტემა თუ გონებრივი შესაძლებლობები. ჩვენი შორეული წინაპრები არ ვარჯიშობდნენ, ამ სიტყვის კლასიკური გაგებით, მათი ცხოვრების ყოველდღიური ყოფა იყო ვარჯიში.

თანამედროვე რეალობაში ფიზიკური აქტივობების და სპორტის სახეობების დიდი არჩევანია და ყველა ადამიანს შეუძლია მოძებნოს თავისთვის საინტერესო და მიმზიდველი აქტივობა. ყველა ადამიანს სურს, მალე მიაღწიოს სასურველ შედეგსა თუ ფორმებს, მაგრამ ძალიან მცირე პროცენტს გამოსდის ეს. რა არის პრობლემა? სავარჯიშო პროგრამა, კვება, მაღალსტრესული გარემო თუ ცუდი გენეტიკა? რა თქმა უნდა, შეიძლება მიზეზი უამრავი იყოს, როგორც რეალური, ისე გამოგონილი. ვარჯიში რომ მაქსიმალურად ეფექტური იყოს, ამისთვის უნდა გავარკვიოთ, რომელი ტიპის სხეულის აგებულება გაქვთ და იმის მიხედვით დავგეგმოთ ვარჯიშის მეთოდები, მოცულობა და კვების რაციონი.

ექტომორფი, მეზომორფი, ენდომორფი.

ეს ტერმინები პირველად გამოიყენა ჰარვარდის უნივერსიტეტის პროფესორმა, უილიამ შელდონმა, 1940 წელს, მართალია, მისი კვლევის მთავარი მიზანი იყო, რომ გამოევლინა ურთიერთკავშირი ადამიანის ფიზიკურ მახასიათებლებსა და ფსიქოლოგიურს შორის, ასევე ქცევისა და ტემპერამენტის ბიოლოგიური ფონის გაგება. მიუხედავად იმისა, რომ შელდონის სომატოტიპოლოგია მეცნიერებში კრიტიკის საგანი გახდა, მათი უმრავლესობის აზრით, არ ჰქონდა საკმარისი მეცნიერული მტკიცებულება მისი მართებულობის, მაგრამ, მიუხედავად ყველაფრისა, სწორედ ამ ტერმინებს იყენებენ ექიმები, ფიზიოლოგები და სპორტსმენები. შელდონის თეორიის მიხედვით, ადამიანის სხეულის ზომა და გარეგნობა შეიძლება შეიცვალოს მთელი ცხოვრების განმავლობაში, მაგრამ არა მისი ტიპი. მიუხედავად ძირითადი სამი განსაზღვრული სომატოტიპისა, პრაქტიკულად არ არსებობს სუფთა ექტომორფები, მეზომორფი ან ენდომორფი. ძირითადად, ადამიანის ანატომიური აგებულება, რამდენიმე ტიპის ნიშანს შეიცავს.

ხშირად გვხვდება 2 ტიპის ერთმანეთთან აღრევა, მაგალითად:

ექტომორფის მეზომორფთან, მეზომორფის ენდომორფთან.

1954 წელს შეიქმნა სპეციალური ატლასი, რომლის საფუძველზეც ზრდასრული ადამიანი შეიძლება მივაკუთვნოთ ერთ-ერთ ამ სომატოტიპს. თქვენი სხეულის ტიპის ერთ-ერთი მახასიათებლის, როგორიც არის ძვლების სისქე, განსაზღვრის ერთ-ერთი მარტივი მეთოდი არის თქვენი მაჯის სიგანის გაზომვა.

მიიჩნევა, რომ, წონის მატების ან კლების მიუხედავად, მაჯის გარშემოწერილობა არ იცვლება. გთავაზობთ მაჯის გარშემოწერილობის გაზომვის რამდენიმე მეთოდს:

  1. ერთი ხელის ცერითა და შუა თითებით დაიჭირეთ მეორე ხელის მაჯა. სომატოტიპის მახასიათებელი განისაზღვრება თქვენი თითების მიხედვით: თუ თითები დაფარავს ერთმანეთს, მაშინ თქვენი სომატოტიპი ექტომორფულია, თუ თითები ერთმანეთს შეეხება – მეზომორფული, ხოლო თუ დაშორებულია – ენდომორფული.
  2. გამოიყენეთ საზომი ლენტი.

გაიზომეთ მაჯა ყველაზე ვიწრო ადგილას და შეადარეთ შედეგი ქვემოთ მოცემულ ინდიკატორებს: ექტომორფ მამაკაცებში 18 სმ-ია და ქალებში – 15 სმ-ზე ნაკლები, მეზომორფ კაცებში 18-20 სმ-ია, ქალებში – 15-17 სმ, ენდომორფ კაცებში 20 სმ-ია და ქალებში –17 სმ-ზე მეტი.

სომატოტიპების ცოდნა დაგეხმარებათ სპორტული აქტივობის შერჩევისას. სხეულის სამივე ტიპს აქვს გენეტიკურად განსაზღვრული დადებითი და უარყოფითი მხარეები, ამ ინფორმაციის საფუძველზე წინასწარ შეიძლება განსაზღვროთ, თუ როგორი პოტენციალი ექნება ადამიანს სპორტის რომელიმე კონკრეტულ სახეობაში.

წარმატებული სპორტსმენების ანატომიური თავისებურების და სამი სომატოტიპის დეტალური შესწავლით ჩანს, რომ ექტომორფული სხეულის ტიპი ეფექტურია ისეთ სპორტულს დისციპლინებში, რომლებიც მოითხოვს სიჩქარესა და ამტანობას, მათ აქვთ ოპტიმალური ფიზიკური შესაძლებლობები ისეთი სპორტის სახეობებისთვის, როგორიც არის შორ მანძილზე სირბილი, სიმაღლეზე ხტომა, ტანვარჯიში, ფეხბურთი და ა.შ.

მეზომორფული სხეულის ტიპი ყველაზე დაბალანსებულია და დომინირებს ისეთი სახეობის სპორტში, როგორიცაა: სპრინტერი, ბოდიბილდინგი და ა.შ. ენდომორფები უმეტესად დომინირებენ ისეთ დისციპლინებში, რომლებშიც პრიორიტეტულია ძალა, მაგალითად, რაგბი, ძალოსნობა და ა.შ.

რატომ რეაგირებს ყველა ადამიანი განსხვავებულად ერთსა და იმავე ვარჯიშზე? მიზეზი შეიძლება უამრავი იყოს, მაგრამ, ძირითადად, ეს განპირობებულია იმით, თუ რომელ სომატოტიპს მიეკუთვნება ადამიანი და რა რესურსი აქვს მას გენეტიკურად  წინასწარ განსაზღვრული.

მაგრამ რეალობაში გვხდებიან ისეთი სპორტსმენები, რომლებმაც, წინასწარ განსაზღვრული შეუსაბამო გენეტიკის მიუხედავად, იმ კონკრეტული სპორტის სახეობაში უმაღლეს შედეგებს მიაღწიეს.

როგორც უკვე მიხვდით, სამივე ტიპი საკმაოდ განსხვავდება ერთმანეთისაგან და საჭიროა განსხვავებული მიდგომა, ვარჯიში და კვების რაციონი.

ექტომორფის მახასიათებელია: თხელი და გრძელი სხეულის აღნაგობა, კანქვეშა ცხიმის დაბალი პროცენტულობა,

თხელი ძვლები და მყესები, ვიწრო მხრები, ბრტყელი მკერდი, სწრაფი ნივთიერებათა ცვლა, რთულად იმატებენ როგორც

კუნთოვან მასას, ისე ცხიმს. მიუხედავად

უამრავი მინუსისა, ექტომორფის სხეული ითვლება ყველაზე ესთეტიკურად,

თუკი შეძლებს კუნთოვანი მასის მომატებას, მაგრამ აქვე უნდა აღინიშნოს,

ვარჯიშის შეწყვეტისთანავე კუნთოვანი

მასა ბევრად მალე დაეკარგებათ, ვიდრე

სხვა სომატოტიპებს.

ექტომორფის ვარჯიში არ უნდა იყოს ხანგრძლივი და დიდი მნიშვნელობა უნდა დაეთმოს დასვენებას და აღდგენას ვარჯიშებს შორის, რადგან არ გადაიღალოს.

ექტომორფებისთვის სავარჯიშო, ძირითადად, ძალისმიერი მეთოდი გამოიყენება, რომ გაიზარდოს კუნთოვანი მასა და ძალის

მაჩვენებელი. აერობული ტიპის დატვირთვა ძალიან იშვიათად, მხოლოდ გახურების თვალსაზრისით, რა თქმა უნდა, თუ კუნთოვანი მასის მატება პრიორიტეტი და არა რომელიმე სხვა სპორტული მიზნის მიღწევა. ყველაზე რთული და მნიშვნელოვანი გამოწვევა ექტომორფისთვის არის კვება, უპირველესად მან უნდა გაზარდოს კალორიულობის მიწოდება, რათა მიიღოს იმაზე მეტი კალორია, ვიდრე ხარჯავს, რითაც შექმნის ენერგიის დადებით ბალანს. ულუფები უმჯობესია იყოს პატარა და ხშირხშირად, რეკომენდებულია 4-7 მიღება კონკრეტული მიზნის მიხედვით, თანაფარდობა დაახლოებით ასეთია: ნახშირწყალი 55%, ცილა 25%, ცხიმი20%

მეზომორფი სხეულის დაბალანსებული აგებულებით გამოირჩევა: განიერი

გულმკერდი და მხრები, ვიწრო წელი, საშუალო სისქის ძვლები, საშუალოზე მაღალი ნივთიერებათა ცვლა. მარტივად შეუძლია კუნთოვანი მასის მომატება, მარტივად იკლებს ცხიმოვან ქსოვილს.

მეზომორფი კარგად რეაგირებს თითქმის ყველანაირი ტიპის აქტივობაზე და, შესაბამისად, კარგად რეაგირებს კუნთოვანი მასის ზრდაზე, ძალის თუ ამტანობის მომატებაზე. ეს დამოკიდებულია, თუ რა ტიპის აქტივობას და მეთოდებს გამოიყენებთ, სამიზნე პრიორიტეტიდან გამომდინარე. მეზომორფის შემთხვევა

რეკომენდებულია საშუალოდ 3-5-ჯერ კვება შემდეგი თანაფარდობით – ნახშირწყალი 40%, ცილა 30%, ცხიმი 30%. რა თქმა უნდა, ეს დამოკიდებულია, თუ რა მიზნები აქვს და, შესაბამისად, მაჩვენებლებიც შეიძლება შეიცვალოს.

ენდომორფი სხეულის ყველაზე მასიური აგებულებით გამოირჩევა, მისი ძირითადი მახასიათებლებია: მსხვილი ძვლები, განიერი წელი, ცხიმის მაღალი პროცენტულობა, ნელი ნივთიერებათაცვლა, მარტივად იმატებს კუნთოვან მასას და ცხიმოვან ქსოვილს. ენდომორფისთვის მთავარი გამოწვევაა დაბალკალორიული კვება, მან ყოველთვის უნდა აკონტროლოს რაციონი, რომელშიც არ უნდა შედიოდეს მარტივი ნახშირწყლები.

ვარჯიშის დროს დიდი ყურადღება ეთმობა ინტენსიურ და აერობულ დატვირთვას (ცხიმის წვისათვის). კვირის განმავლობაში, გარდა ძალისმიერი ვარჯიშებისა, ცალკე უნდა ჩატარდეს აერობული ვარჯიშები. რეკომენდებულია

დღეში 3-4 ულუფა შემდეგი თანაფარდობით:

ნახშირწყლები 25%, ცილა 35%, ცხიმი 40%.

ყველივე ზემოთ მოცემული მახასიათებლების და თავისებურებების გათვალისწინებით, შეგვიძლია უფრო ეფექტიანად გამოვიყენოთ სხვადასხვა სავარჯიშო მეთოდი და შევუსაბამოთ კვების რაციონი, მაგრამ მხოლოდ რამდენიმე მონაცემის საფუძველზე ნუ

განუსაზღვრავთ ადამიანს მისი სხეულის სომატოტიპს, ყველა ადამიანი განსხვავებული, ინდივიდუალური თავისებურებებით გამოირჩევა, შესაბამისად ყველა ადამიანს სჭირდება ინდივიდუალური მიდგომა.

მაგალითისთვის, თუკი ადამიანს მსხვილი ძვლები აქვს, რაც ენდომორფის სხეულის აგებულების მახასიათებელია, ეს სულაც არ მეტყველებს იმაზე, რომ მას აუცილებლად ნელი ნივთიერებათა ცვლა ექნება და ის კვების მეთოდი გამოვიყენოთ, რომელსაც ენდომორფთან ვიყენებთ. ის შეიძლება უფრო მეზომფრულისკენ იყოს მიდრეკილი, რაც უფრო სწრაფ ნივთიერებათაცვლას გულისხმობს, შესაბამისად, იმის მიხედვით უნდა მოვარგოთ კვების რაციონი და ვარჯიშის მეთოდები, თუ რა სომატოტიპების ნიშნები აქ.

#datashvil  #drpkhakadze  #sheniganatleba #sheniambebi #shenipulsi

მასალის გამოყენების პირობები
author avatar
Dr Giorgi Pkhakadze
პროფესორი გიორგი ფხაკაძე, მედიცინის დოქტორი, საზოგადოებრივი ჯანდაცვის მაგისტრი, ფილოსოფიის მეცნიერებათა დოქტორი ანთროპოლოგიისა და საზოგადოებრივი ჯანდაცვის საკითხებში. “შენი ექიმი"-ს დამფუძნებელი. #drpkhakadze #sheniekimi
მსგავსი სიახლეები
ბერძნული კუნძული კიმოლოსი: მსოფლიოში ყველაზე სუფთა წყალი

ბერძნული კუნძული კიმოლოსი: მსოფლიოში ყველაზე სუფთა წყალი

17 May, 2024
საუკეთესო აქტივობები რუმინეთში

საუკეთესო აქტივობები რუმინეთში

16 May, 2024
ითაკა – საბერძნეთის ნაკლებად დატვირთული უმშვენიერესი კუნძული

ითაკა – საბერძნეთის ნაკლებად დატვირთული უმშვენიერესი კუნძული

16 May, 2024
„მიყვარხართ და მენატრებით“ – რომელ არხზე გავა თათია შარანგიას გადაცემა „სთორი“, რომელიც ტელეეკრანს დღეს დაუბრუნდება

„მიყვარხართ და მენატრებით“ – რომელ არხზე გავა თათია შარანგიას გადაცემა „სთორი“, რომელიც ტელეეკრანს დღეს დაუბრუნდება

18 მაისი 2024
გიორგი ყიფშიძე მამაზე: „იმედი მაქვს მაპატიებს ამ ინტერვიუს!!! მე უკვე ვაპატიე რაზეც ბრაზი მქონდა!

გიორგი ყიფშიძე მამაზე: „იმედი მაქვს მაპატიებს ამ ინტერვიუს!!! მე უკვე ვაპატიე რაზეც ბრაზი მქონდა!

18 მაისი 2024
გარდაიცვალა ჯანდაცვის ყოფილი მინისტრი ავთანდილ ჯორბენაძე

გარდაიცვალა ჯანდაცვის ყოფილი მინისტრი ავთანდილ ჯორბენაძე

17 მაისი 2024
სიდნეის ოპერის თეატრი – არქიტექტურული ძეგლი, რომელიც “იუნესკოს” მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაშია

სიდნეის ოპერის თეატრი – არქიტექტურული ძეგლი, რომელიც “იუნესკოს” მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაშია

მაისი 18, 2024
რა შეცდომები დაასახელეს ექსპერტებმა აბაზანის დიზაინში

რა შეცდომები დაასახელეს ექსპერტებმა აბაზანის დიზაინში

მაისი 18, 2024
5 რჩევა სახლის ეფექტურად ორგანიზებისთვის

5 რჩევა სახლის ეფექტურად ორგანიზებისთვის

მაისი 17, 2024
ტყე – კაცობრიობის აკვანი და მარჩენალი

ტყე – კაცობრიობის აკვანი და მარჩენალი

მაისი 16, 2024
ხეხილის განოყიერებისას საჭიროა: დარ­გვის­წინა, ახალგაზრდა და მსხმოიარე ნარგა­ვე­ბის განოყიერება

ხეხილის განოყიერებისას საჭიროა: დარ­გვის­წინა, ახალგაზრდა და მსხმოიარე ნარგა­ვე­ბის განოყიერება

მაისი 16, 2024
ხეხილის რწყვის ვადები, ნორმები და წესები

ხეხილის რწყვის ვადები, ნორმები და წესები

მაისი 16, 2024
ვიდეო: „ბაუნტი“ და საღეჭი რეზინა მაჩუქა. მერე მითხრა, ვერ ხვდები, რომ მიყვარხარო?.. ვუპასუხე, „მეც ის, რაც შენ თქვი“ – თამუნა ნიკოლაძის სიყვარულის ისტორია

ვიდეო: „ბაუნტი“ და საღეჭი რეზინა მაჩუქა. მერე მითხრა, ვერ ხვდები, რომ მიყვარხარო?.. ვუპასუხე, „მეც ის, რაც შენ თქვი“ – თამუნა ნიკოლაძის სიყვარულის ისტორია

16 მაისი 2024
ვინ არის გოგონა დროშით, რომელიც რუსთაველის გამზირზე ამაყად მიაბიჯებდა

ვინ არის გოგონა დროშით, რომელიც რუსთაველის გამზირზე ამაყად მიაბიჯებდა

16 მაისი 2024
„ეს კაცი მამაჩემია, პოლკოვნიკი, აგვისტოს ომში დაცემული ქართველი გმირი… მოგმართოთ მათ, ვინც ბრტყელ-ბრტყელი სიტყვებით მამაჩემის სადღეგრძელოს დალევა და მისი გმირობის ქება წესად იქციეთ: აი, ბრძოლის ველი, აი, თქვენი სამშობლო… მამაჩემის სიკვდილი უაზრო არ ყოფილა!” – ვალერი ელიზბარაშვილი

„ეს კაცი მამაჩემია, პოლკოვნიკი, აგვისტოს ომში დაცემული ქართველი გმირი… მოგმართოთ მათ, ვინც ბრტყელ-ბრტყელი სიტყვებით მამაჩემის სადღეგრძელოს დალევა და მისი გმირობის ქება წესად იქციეთ: აი, ბრძოლის ველი, აი, თქვენი სამშობლო… მამაჩემის სიკვდილი უაზრო არ ყოფილა!” – ვალერი ელიზბარაშვილი

15 მაისი 2024
გელათის სამონასტრო კომპლექსი საქართველოს დიდებულ წარსულში და დავით აღმაშენებლის ბრწყინვალე ეპოქაში გამოგზაურებთ

გელათის სამონასტრო კომპლექსი საქართველოს დიდებულ წარსულში და დავით აღმაშენებლის ბრწყინვალე ეპოქაში გამოგზაურებთ

მაისი 16, 2024
მოწა­მე­თა – მთებითა და სიმწვანეებით გარშემორტყმული, საქართველოს ნამდვილი კულტურული საგანძურია

მოწა­მე­თა – მთებითა და სიმწვანეებით გარშემორტყმული, საქართველოს ნამდვილი კულტურული საგანძურია

მაისი 16, 2024
განსაკუთრებით პოპულარულია ტურისტებისა და მთამსვლელებისთვის

განსაკუთრებით პოპულარულია ტურისტებისა და მთამსვლელებისთვის

მაისი 15, 2024
21 მარტის ასტროლოგიური პროგნოზი

21 მარტის ასტროლოგიური პროგნოზი

მარტი 21, 2024
18 მარტის ასტროლოგიური პროგნოზი

18 მარტის ასტროლოგიური პროგნოზი

მარტი 18, 2024
ზოდიაქოს ნიშნები, რომლებსაც ყველაზე სუფთა აურა აქვთ

ზოდიაქოს ნიშნები, რომლებსაც ყველაზე სუფთა აურა აქვთ

მაისი 17, 2024
რატომ არის სასარგებლო თაფლიანი წყლის დალევა

რატომ არის სასარგებლო თაფლიანი წყლის დალევა

მაისი 18, 2024
მარწყვის ტორტის რეცეპტი – მარტივია, სცადეთ!

მარწყვის ტორტის რეცეპტი – მარტივია, სცადეთ!

მაისი 17, 2024
პიცის მარტივი ცომი – რეცეპტი შენთვის

პიცის მარტივი ცომი – რეცეპტი შენთვის

მაისი 17, 2024
ექსკლუზიური ინტერვიუ ფსიქოლოგ ინგა ბლესსთან, რომელმაც დეკორის შექმნის ჰობი საინტერესო საქმიანობად აქცია ✨️

ექსკლუზიური ინტერვიუ ფსიქოლოგ ინგა ბლესსთან, რომელმაც დეკორის შექმნის ჰობი საინტერესო საქმიანობად აქცია ✨️

მაისი 18, 2024
მონიკა ბელუჩიმ დემნა გვასალიას შექმნილი სამოსი მოირგო

მონიკა ბელუჩიმ დემნა გვასალიას შექმნილი სამოსი მოირგო

მაისი 18, 2024
Netflix-ის ყველაზე ნახვადი შოუს SQUID GAME-ის მეორე სეზონი 2024 წლის ბოლომდე გამოვა

Netflix-ის ყველაზე ნახვადი შოუს SQUID GAME-ის მეორე სეზონი 2024 წლის ბოლომდე გამოვა

მაისი 17, 2024
WIZZ AIR EURO 2024-ისთვის საქართველოდან გერმანიის მიმართულებით სპეციალურ რეისებს ამატებს

WIZZ AIR EURO 2024-ისთვის საქართველოდან გერმანიის მიმართულებით სპეციალურ რეისებს ამატებს

18 მაისი 2024
გინდათ დასვენება კარიბის ზღაპრულ სანაპიროზე ბიუჯეტურად? – მოგზაური ირაკლი ნინუა პუნტა კანადან გიზიარებთ რჩევებს

გინდათ დასვენება კარიბის ზღაპრულ სანაპიროზე ბიუჯეტურად? – მოგზაური ირაკლი ნინუა პუნტა კანადან გიზიარებთ რჩევებს

18 მაისი 2024
აკადემიურ ხარისხზე უმჯობესი 10 ყველაზე მაღალანაზღაურებადი სადიპლომო კურსი ინდოეთში

აკადემიურ ხარისხზე უმჯობესი 10 ყველაზე მაღალანაზღაურებადი სადიპლომო კურსი ინდოეთში

17 მაისი 2024
ვერა – თბილისის უძველესი უბანი

ვერა – თბილისის უძველესი უბანი

მაისი 17, 2024
თბილისში 17 მაისის მსვლელობასთან დაკავშირებით გარკვეულ ქუჩებზე ტრანსპორტის გადაადგილება შეიზღუდა

თბილისში 17 მაისის მსვლელობასთან დაკავშირებით გარკვეულ ქუჩებზე ტრანსპორტის გადაადგილება შეიზღუდა

მაისი 17, 2024
თბილისის მერიის მიერ შშმ პირებისთვის გადაცემული საკურორტო ვაუჩერების გამოყენება 15 სექტემბრის ჩათვლითაა შესაძლებელი – გაეცანით დეტალებს

თბილისის მერიის მიერ შშმ პირებისთვის გადაცემული საკურორტო ვაუჩერების გამოყენება 15 სექტემბრის ჩათვლითაა შესაძლებელი – გაეცანით დეტალებს

მაისი 16, 2024
- Advertisement -spot_img

ბოლო სიახლეები

Verified by MonsterInsights